Leonora, Hanggang Paalam

“Leonora, Hanggang Paalam”

May isang pangalan na minsang na muhay nang marahan sa aking labi— Leonora.

Hindi sinisigaw, hindi ibinulong sa hangin nang basta-basta, kundi iningatan, na parang munting apoy na pinoprotektahan ng nanginginig na mga kamay.

Dumating ka na parang isang umagang napakaganda, isang umagang punong-puno ng saya.

Walang lungkot, walang engrandeng pagdating— kundi ang marahang tunog ng mundong biglang nagkaroon ng saysay.

At biglang, lumiit ang mundo ko— dahil umikot ito sa’yo.

Ang tawa mong hindi lang tunog, kundi isang lugar. Isang tahanan na hindi ko alam na hinahanap ko hanggang sa ayaw ko nang umalis.

Leonora, ikaw ang gandang hindi humihingi ng pansin, pero ninanakaw ang bawat sulyap ko.

Ang busis mung parang anghil, na pilit bang pinapa bagal ang pag-galaw ng mundo.

At ang ngitimong napakaganda, na parabang isang araw sa ganda nito.

At ako— isa lang akong taong hindi naniniwala sa habang-buhay hanggang sa marinig ko ang pangalan mo na parang iyon na ang ibig sabihin.

Hindi naman tayo maingay, ‘di ba?

Walang malalaking pangako, walang mga salitang inukit sa bato.

Maliit lang.

Mga kamay na nagkakadikit— pero hindi bumibitaw.

Mga matang nagtatagpo— at hindi agad lumilihis.

Mga sandaling hindi mukhang pag-ibig sa mata ng iba…

pero sa akin, iyon na ang lahat.

Leonora, minemorya kita na parang tulang alam ko na magiging sakit ito `balang araw.

Ang paraan ng pagyuko mo kapag nag-iisip ka.

Ang paghinahon ng boses mo kapag seryoso ka.

Ang paraan ng pagtawag mo sa pangalan ko— parang may halaga ako.

At marahil doon ako nagkamali.

Akala ko, kapag ganito katotoo ang pakiramdam, mananatili ito.

Pero ang panahon— may kakaibang paraan ng pagtatanong na hindi natin kayang sagutin.

At unti-unti, halos hindi napapansin, lumawak ang pagitan natin.

Hindi sapat para mapansin ng iba— pero sapat para maramdaman ko.

Ang tawa mong parang lumalayo.

Ang tingin mong hindi na tumatagal.

At ang katahimikan mong— nagsimulang magsalita ng mga bagay na hindi mo masabi.

Gusto kitang tanungin:

“Kailan tayo naging estranghero?”

Pero ang takot— pinipigil ang mga labi kahit alam na ng puso ang sagot.

Kaya nanatili ako.

Sa dating ikaw. Sa dating tayo.

Sa Leonora na naging tahanan ko.

Pero ang pag-ibig… hindi mo mapipilit na manatili.

Hindi mo ito maipapakiusap na huwag magbago.

At ikaw— matagal ka nang lumalayo bago mo pa sinabing paalam.

Hanggang isang araw,

ginawa mo rin.

Walang sigawan. Walang bagyo.

Isang tahimik na wakas ng isang bagay na akala ko’y walang hanggan.

“Paalam,” sabi mo—

At ang salitang iyon… dala ang lahat ng hindi natin naayos, ng hindi natin nasabi, ng lahat ng naging tayo.

Paalam, Leonora.

Paalam sa babaeng nagturo sa akin kung paano magmahal.

Paalam sa tawang naging tahanan ko.

Paalam sa sarili kong nabubuhay lang kapag kasama ka.

Gusto kitang pigilan.

Gusto kong sabihin, “Manatili ka. Kaya pa natin ‘to.”

Pero ang tunay na pag-ibig— alam kung kailan nagiging makasarili ang paghawak.

Kaya hindi ako humabol.

Hindi ako nakiusap.

Pinanood lang kita…

habang unti-unti mong dinadala ang mga bahagi ko na hindi ko na hiniling pang ibalik.

Ngayon, nananatili pa rin ang pangalan mo—

pero iba na.

Hindi na parang apoy, kundi parang usok.

Nariyan pa rin. Totoo pa rin. Pero hindi ko na mahawakan.

Leonora…

Kung ang pag-ibig ay kwento, ikaw ang paborito kong kabanata.

At kung kailangan ang wakas, marahil ang atin ay sinadyang masakit para magkaroon ng saysay.

Paalam, Leonora.

Hindi dahil tumigil akong magmahal—

kundi dahil natutunan ko na may mga pag-ibig na hindi inilaan para manatili…

kundi para maalala.

At balang araw, kapag tahimik na ulit ang mundo, at hindi na masakit ang nakaraan—

babagkasin ko ang pangalan mo sa huling pagkakataon…

hindi na may lungkot, hindi na may pananabik—

kundi may pasasalamat.

Leonora.