საერთაშორისო

გლობალიზაციის ზრდის ფაქტორები: ტექნოლოგიისა და მისი გამოყენების ზრდა-ტექნოლოგიის ზრდამ და მისმა მრავალფეროვანმა გამოყენებამ უდავოდ გააუმჯობესა ცხოვრების ხარისხი, გაზარდა პროდუქტიულობა და გააფართოვა შესაძლებლობების სპექტრი სხვადასხვა სფეროში. საერთაშორისო ვაჭრობისა და რესურსების მოძრაობის ლიბერალიზაცია- ლიბერალიზაცია განიხილება, როგორც ეკონომიკური ზრდის წახალისების, საქონლისა და სერვისების ფართო სპექტრზე ხელმისაწვდომობის გაღრმავება და გლობალური ეკონომიკური თანამშრომლობის ხელშეწყობა.თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ მას შეუძლია ეკონომიკური ზრდისა და ინოვაციების სტიმულირება, მას ასევე შეუძლია გამოიწვიოს ისეთი გამოწვევები, როგორიცაა სამუშაო ადგილების გადაადგილება, შემოსავლების უთანასწორობა და გარემოსდაცვითი პრობლემები. საერთაშორისო ბიზნესის მხარდამჭერი მომსახურების განვითარება-საერთაშორისო ბიზნესის მხარდაჭერის სერვისების განვითარება არსებითია იმისათვის, რომ კომპანიებმა შეძლონ ნავიგაცია გლობალური ბაზრების სირთულეებში. ეს სერვისები ხელს უწყობს საერთაშორისო ბიზნესთან დაკავშირებული რისკების შემცირებას, საოპერაციო ეფექტურობის გაუმჯობესებას და ღირებული რესურსების ხელმისაწვდომობას.მაგალითად უცხოურ ქვეყანასა და ვალუტაში საქონლისა და მომსახურების გაყიდვა. მზარდი სამომხმარებლო ზეწოლა-მომხმარებელთა ზეწოლის ზრდამ შეიძლება მნიშვნელოვნად იმოქმედოს ბიზნესზე. ისინი, რომლებიც პასუხობენ მომხმარებელთა მოთხოვნებს და პრიორიტეტს ანიჭებენ ეთიკურ და პასუხისმგებელ პრაქტიკას, ხშირად ამყარებენ უფრო მყარ ურთიერთობებს მომხმარებლებთან, აძლიერებენ მათ რეპუტაციას და რჩებიან კონკურენტუნარიან ბაზარზე. მომატებული გლობალური კონკურენცია-უცხოური კომპანიების არსებულ და პოტენციურ ზეწოლას შეუძლია,დაარწმუნოს ადგილობრივი კომპანიები,იყიდონ ან გაყიდონ საზღვარგარეთ. მაგალითად, ფირმას შეუძლია შემოიტანოს პროდუქტები იმ ბაზრებიდან,სადაც სხვადასხვა კონკურენტი აწარმოებს მეტად იაფ,მიმზიდველ პროდუქტებს ან მათი წარმოების საშუალებებს. პოლიტიკური მდგომარეობის ცვლილება- პოლიტიკურმა სტაბილურობამ, პროგნოზირებადმა პოლიტიკამ და სამთავრობო ინიციატივებმა, რომლებიც ხელს უწყობენ საერთაშორისო თანამშრომლობას, შეიძლება ხელი შეუწყოს გლობალიზაციას, ხოლო პოლიტიკურმა არასტაბილურობამ, პროტექციონიზმი და დიპლომატიური ურთიერთობების ცვლილებამ შეიძლება ხელი შეუშალოს მას. საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება-სახელმწიფოები დღეს უკვე მეტად აანალიზებენ იმას,რომ მათი ინტერესები შესაძლებელია საერთაშორისო თანამშრომლობით დაკმაყოფილდეს,რაც შეთანხმებების,ხელშეკრულებებისა და კონსულტაციების გზით მიიღწევა.საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება მნიშვნელოვანია იმისთვის, რომ ქვეყნებმა მოიპოვონ ორმხრივი უპირატესობა,გლობალური პრობლემები მოაგვარონ ერთობლივი ძალებით რაც ერთ ქვეყანას დამოუკიდებლად არ შეუძლია და სახელმწიფოს გარეთ არსებულ პრობლემებთან ეფექტურად გასამკლავებლად. რატომ ერთვებიან კომპანიები საერთაშორისო ბიზნესში? გაყიდვების გაფართოება-კომპანიის გაყიდვები დამოკიდებულია მომხმარებელთა სურვილსა და შესაძლებლობაზე,იყიდონ მისი საქონელი ან მომსახურება.ფაქტია,რომ მსოფლიოს მასშტაბით უფრო მეტი პოტენციური მომხმარებელია, ვიდრე ცალკეულ ქვეყენებში.დღეს კი მეტი გაყიდვა,მეტ ღირებულებას ქმნის ,მაგრამ ეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ დამატებითი გაყიდვები ხარჯების პროპორციულად არ იზრდება.საზღვარგარეთ დამატებითი გაყიდვები კი ფაქტობრივად კომპანიას საშუალებას აძლევს, რომ ერთ ერთეულზე გაწეული ფიქსირებული დანახარჯი შეამციროს. რესურსების მოპოვება-მწარმოებლები და დისტრიბუტორები ზოგჯერ იმიტომ ეძებენ, პროდუქტს, მომსახურებას და რესურსს ან კომპონენტებს უცხოურ ქვეყანაში,რომ ადგილობრივი მარაგი არასაკმარისია.ისინი ასევე ეძებენ კონკურენტული უპირატესობის ახალ წყაროებს.ეს კი იმ რესურსების მოპოვება შეიძლება იყოს,რომელიც ამცირებს ხარჯებს. რისკების შემცირება-საერთაშორისო კომპანიებმა შესაძლოა შეიმცირონ ოპერაციული რისკი,გაყიდვების სრულყოფითა და მოგების ზრდით და ასევე კონკურენტებზე უპირატესობის მოპოვების გზით. ოპერაციების ფორმები საერთაშორისო ბიზნესში: ვაჭრობის ექსპორტი და იმპორტი-ჩვეულებრივ ქვეყნის ყველაზე გავრცელებული საერთაშორისო ეკონომიკური ტრანზაქციებია მომსახურების ექსპორტი და იმპორტი-საერთაშორისო არახელშესახები გაყიდვები და ყიდვებია.გაყიდვების პროვაიდერი და მომსახურების მიმღებები ახორციელებენ მომსახურების ექსპორტს ხოლო,მიმღები და გადამხდელები-იმპორტს.ის მოიცავს:ტურიზმს და ტრანსპორტირებას,მომსახურებას და აქტივთა გამოყენებას. ინვესტიციები-მომსახურების ექსპორტის და იმპორტის განსხვავებული ფორმა. პირდაპირი ინვესტიცია-ინვესტორი იღებს საკონტროლო წილს უცხოურ კომპანიაში. Ხოლო როდესაც ორი ან მეტი კომპანია იყოფს უცხოური პირდაპირი ინვესტიციის მფლობელობას,ერთობლივი საწარმო ეწოდება.

პორტფელური ინვესტიცია-არაკონტროლირებადი ფინანსური წილი, რომელიც ჩვეულებრივ ორი სახისაა:კომპანიის აქციები ან კომპანიის(ქვეყნის)სესხები, ობლიგაციები ან თამასუქები.

საერთაშორისო ბიზნესზე მოქმედი ფიზიკური და სოციალური ფაქტორები გეოგრაფიული ზეგავლენა-რესურსების არათანაბარი განაწილება მთელს მსოფლიოში ხსნის იმას თუ,რატომ იწარმოება სხვადასხვა პროდუქტი თუ მომსახურება სხვადასხვა ადგილას.ქვეყნებს განასხვავებს ტერიტორიის სიდიდე და მოსახლეობის რაოდენობა, პატარა ქვეყნებს კი ნაკლები წვდომა აქვთ მრავალფეროვან ადგილობრივ რესურსებსა და დიდ ბაზრებზე. პოლიტიკური კურსები-პოლიტიკა ხშირად განსაზღვრავს სად და როგორ იწარმოება საერთაშორისო ბიზნესი. სამართლევრივი პოლიტიკა-თითოეულ ქვეყანას აქვს თავისი კანონმდებლობა,რომელიც არეგულირებს ბიზნესს. ქვეყენებს შორის დადებული ხელშეკრულებები საერთაშორისო კანონმდებლობას შეადგენს. ქცევითი ფაქტორები-ქვეყენებს შორის ინტერპერსონალურმა კავშირმა,შესაძლებელია მოთხოვოს კომპანიებს ოპერაციების ალტერნატივა. ეკონომიკური ძალები-ეკონომიკა გვიხსნის თუ როგორ აისახება ქვეყენებს შორის არსებული განსხვავებები მათ ხარჯებში,სავალუტო ღირებულებებსა და ბაზრის მოცულობაში. საერთაშორისო ბიზნესზე მოქმედი კონკურენტული ფაქტორები პროდუქტებისთვის კონკურენციული სტრატეგია-პროდუქტები ერთმანეთს კონკურენციას უწევს ხარჯების ან დიფერენციაციის სტრატეგიით.დიფერენციაციის სტრატეგია ჩვეულებრივ ხდება სასურველი საბრენდო გამოსახულების შემუშავებით ან და ისეთი უნიკალური მახასიათებლების ჩამოყალიბებით,როგორებიცაა კვლევისა და განვითარების ან დისტრიბუციის სხვადასხვა საშუალება. კომპანიის რესურსი და გამოცდილება -მაგალითად ბაზრის ლიდერი კოკაკოლა გაცილებით მეტ ამბიციურ საერთაშორისო ოპერციის რესურსს ფლობს,ვიდრე მცირე კონკურენტი როიალ ქროუნი,რომელიც პროდუქტებს დაახლოებით 60 ქვეყანაში ყიდის,ხოლო კოკა კოლა 200ზე მეტში. კონკურენტები თითოეულ ბაზარზე-საბოლოო წარმატება დამოკიდებულია იმაზე,კონკურენცია საერთაშორისოა თუ ადგილობრივი. კულტურულ განსხვავებებთან გამკლავება - კომპანიის მენეჯმენტის ორიენტაციები (პოლიცენტრიზმი, ეთნოცენტიზმი, გეოცენტრიზმი) პოლიცენტრიზმი-ორგანიზაციას ან პიროვნებას მიაჩნია,რომ საზღვარგარეთ მათი ბიზნესერთეულები ადგილობრივი კომპანიების მსგავსად უნდა მოქმედებნენ. ეთნოცენტრიზმი- იზიარებს საკუთარი კულტურის სხვა ქვეყნების კულტურებზე უპირატესობის პრინციპს.”რაც სამშობლოში მუშაობს, იმუშავებს საზღვარგარეთაც” გეოცენტრიზმი-ხშირად იყენებს ბიზნესსპრაქტიკას,რომელიც წარმოადგენს მშობლიური და უცხოური ნორმების ნაზავს.რამდენადაც ხალხი რთულად იღებს ცვლილებებს,მნიშვნელოვანია ცვლილებების მართვა. კულტურულ განსხვავებებთან გამკლავება - ცვლილებების სტრატეგიები ღირებულებათა სისტემა-რაც მეტად ეწინააღმდეგება რამე ჩვენს ღირებულებათა სისტემას,მით მეტად რთულია ამ რაღაცის მიღება. ცვლილებებისგან გამოწვეული ხარჯებისა და მოგების ანალიზი-კომპანიების მიერ სასურველი პრაქტიკის საზღვარგარეთ შეტანა,შესაძლებელია ძვირი ან იაფი დაჯდეს.ზოგიერთს დადებითი შედეგი მოაქვს,ზოგი მარგინალურად თუ აუმჯობესებს მას. წინააღმდეგობა მეტისმეტი ცვლილებების მიმართ-ზედმეტი ცვლილებები ცუდია მონაწილეობა- მენეჯმენტმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა განხილვის პროცესში, მაშინ როდესაც კომპანია გეგმავს ნებისმიერი სახის და ნებისმიერი მასშტაბის ცვლილებას გასამრჯელოს აღიარება- ზოგჯერ შეთავაზებულ ცვლილებებს შეიძლება არ მოყვეს პროგნოზირებადი მოგება,მაგალითად წარმოების მუშაკებს შესაძლოა ჰქონდეთ სიახლეების დანერგვის პროცესში მცირე სტიმული მანამ,სანამ არ დაინახავენ რომ ეს პროცესი მათთვის მეტ ნაკლებად სარგებლიანია, ამ დროს საჭირო ხდება გასამრჯელოს სისტემის დანერგვა წახალისების მიზნით საზოგადოებრივი აზრის ლიდერობა-ფირმამ შესაძლოა გაამარტივოს ცვლილებების პროცესი საზოგადოებრივი აზრის ლიდერთა გამოყენებით,ვინაიდან რადგანაც მოსალოდნელია,რომ საზოგადოებრივმა აზრმა სრულიად მოულოდნელად იჩინოს თავი დროის შერჩევა კარგად -სწორ დროს უნდა მოხდეს ცვლილებები ორგანიზაციაში საზღვარგარეთ სწავლა-საზღვარგარეთ მიღებულ ცოდნას და პრაქტიკას ცვლილებების მართვის პროცესში უდიდესი მნიშვნელობა აქვს კულტურული განსხვავებების ხარისხი-ადაპტაციის უნარი ადაპტაციის უნარზე საუბრისას უნდა გავამახვილოთ მნიშვნელოვანი ყურადღება კულტრულ შოკზე- იმედგაცრუება,რომელიც ფართო სპექტრის ახალი კულტურული გარემოებებითა და მოლოდინის გაქრობითაა გამოწვეული.ზოგიერთი ადამიანი თავისი კულტურისგან განსხვავებულ გარემოში მუშაობს,თავდაპირველად ტურისტების მსგავსად მოსწონთ მათ სიამოვნებთ უჩვეულო განსხვავებები,თუმცა შემდეგ უკვე იპყრობთ დეპრესია და იბნევიან(კულტურული შოკის საწყისი)

კულტურული განსხვავებების ხარისხი:

კულტურული მანძილი- იგივე კულტურული სიახლოვე, დიდი ბრიტანეთი კულტურულად ახლოსაა შეერთებულ შტატებთან,ხოლო ჩინეთი შორს.

ფარული კულტურული დამოკიდებულებები- უცხოური პრაქტიკის შიში, დამატებითი საფრთხე რომელიც ემუქრება მათ ინდივიდუალურობას.

საერთაშორისო ბიზნესი და კომუნიკაციაში არსებული პრობლემები ზოგადად პრობლემები გვხვდება არა მარტო,მაშინ როდესაც ერთი ენიდან მეორეზე გადავდივართ,არამედ მაშინაც,როცა კომუნიკაციას ვამყარებთ სხვა ქვეყნის წარმომადგენლებთან იმავე ოფიციალურ ენაზე.

ვერბალური და წერილობითი ენა-სიტყვის ერთი ენიდან თარგმნა მეორეზე,შესაძლოა,არ იყოს იმდენად ზუსტი,როგორც ეს ერთი შეხედვით ჩანს.ზოგიერთი სიტყვა უბრალოდ პირდაპირ ვერ ითარგნება.მაგალითად სიტყვა children,შესაძლოა ბავშვებსაც ნიშანვდეს და შვილებსაც.გარდა ამისა,ენა,სიტყვის საერთო მნიშვნელობასთან ერთად,მუდმივად ვითარდება.რაღათქმაუნდა ნებისმიერ ენაში სიტყვები სხვადასხვა კონტექსტით სხვადასხვა მნიშვნელობისაა.გრამატიკა რთულია და სიტყვების უმართებულო გამოყენება,შესაძლოა,სრულად ცვლიდეს მის მნიშვნელობას. ჩუმი ენა- ჩვენ მუდმივად ვცვლით შეტყობინებებს არავერბალური მინიშნებების საშუალებებითაც,რომელიც აყალიბებს ე.წ “ჩუმ ენას”. ჩუმი ენა მოიცავს ფერთა ასოციაციებს,შესაბამისი დისტანციის შეგრძნებას,დროისა და სტატუსის მინიშნებებს,სხეულის ენას და პრესტიჟს. ფერები კულტურის ჩუმი ენის საინტერესო ასპექტია. ფერები სხვადასხვა ქვეყანაში იწვევს ისეთ განსხვავებულ ასოციაციებს,როგორებიცაა იღბლიანობა თუ უიღბლობა,ან დაკავშირებულია სპეციფიკურ ბიზნესთან(ყვითელი ტაქტები შეერთებულ შტატებში, შავები-დიდ ბრიტანეთში) დასავლეთის უმეტესს ქვეყენებში გლოვის ფერი-შავია,აფრიკის ზოგიერთ ნაწილში კი- თეთრი,ტაილანდში-მეწამული. ჩუმი ენის კიდევ ერთ მნიშვნელოვან ასპექტს წარმოადგენს ის მანძილი,რომელსაც ადამიანები კომუნიკაციის დროს ინარჩუნებენ.პრობლემის შექმნა ასევე შეუძლია დროისა და პუნქტუალობის განსხვავებულ აღქმას. კულტურული თვალსაზრისით,არსებობს აღქმის სხვადასხვა გზა.ინგლისურენოვან,გერმანიკულ და სკანდინავიურ ქვეყნებში ხალხი დროს აფასებს,დაკარგული დროის ანაზღაურება შეუძლებელია. სხეულის ენა ანუ კინესიკა ასევე განსხვავდება კულტურებს შორის. მართლაც , მხოლოდ რამდენიმე ჟესტს აქვს უნივერსალური მნიშვნელობა. ბერძენი, თურქი ან ბულგარელი შესაძლოა გამოთქვამდეს დიახ-ს თავის აქეთ-იქით მოძრაობით,რაც შეიძლება აღიქვან,როგორც არა შეერთებულ შტატებსა და ევროპის უმეტესს ნაწილში. კიდევ ერთი ფაქტორი ჩუმ ენაში უკავშირდება ადამიანის სტატუსს,განსაკუთრებით ორგანიზაციულ გარემოში. ამერიკელი მენეჯერი,რომელსაც სწამს,რომ მატერიალური ნივთები პრესტიჟის მაჩვენებელია,შესაძლოა, არ აფასებდეს იმ უცხოელი კოლეგების სტატუსს, რომლებსაც დიდი,ხავერდოვანი კუთხის ოფისები აქვთ მაღალ სართულზე. შესაძლებელია , უცხოელმა არც ის ამერიკელი კოლეგა დააფასოს, რომელიც თავად აღებს კარს,მოაქვს ყავა და პასუხობს სატელეფონო ზარებს.

ბიზნესზე მოქმედი ქცევითი პრაქტიკა-პროირირეტები ურთიერთობაში ძალაუფლების დისტანცია-უფროსებთან ,ქვეშევრდომებსა და თანასწორებთან ურთიერთობის თვალსაზრისით,დაქირავებულთა უპირატესობები სხვადასხვა ქვეყნების მიხედვით განსხვავებისკენაა მიდრეკილი. Ხალხი უკეთ მუშაობს როცა ურთიერთობების ხასიათი მათ პრიორიტეტებს შეესაბამება,ამიტომ კომპანიებისთვის რეკომენდირებულია მენეჯმენტის სხვადასხვა სტილის გამოყენება უფროსი-ქვეშევრდომის ინტერაქციული უპირატესობით ,რაც ზოგადად ცნობილია როგორც ძალაუფლების დისტანცია. ინდივიდუალიზმი კოლექტივიზმის წინააღმდეგ-მაღალია ინდივიდუალიზმი როცა თანამშრომელს აქვს მეტი დრო სამსახურის გარეთ თავისუფალი დრო გამოიყენოს საკუთარი უნარების გასაუმჯობესებლად,ალტერნატიული სარგებლის ნაცვლად. Მაღალი კოლექტივიზმი აისახება ორგანიზაციაზე თანამშრომლის ძლიერ დამოკიდებულებაში ,ტრეინინგებში, სამუშაო ადგილის დამაკმაყოფილებელ პირობებსა და კარგ ბენეფიტებში. სიტუაციური განსხვავებები-ოჯახი- მიუხედავად იმისა,რომ იაპონია და მექსიკა კოლექტივიზმის კულტურით ხასიათდება,მექსიკის მიერ კოლექტივიზმის მიმართ უპირატესობა მეტწილად ნათესაურ ურთიერთობებს ემყარება,რაც სირთულეს ქმის სამუშაო ადგილზე. Მეტიც, მექსიკელების კონცეფცია ოჯახის შესახებ არა მხოლოდ ბირთვ ოჯახს(ქმარი,ცოლი ,შვილი)შეეხება,არამედ ვერტიკალურად გაფართოებულ ოჯახსა (რამდენიმე თაობის წარმომადგენელი ოჯახში) და ჰორიზონტალურად გაფართოებულ ოჯახს (დეიდა,ბიძია,ბიძაშვილები)მოიცავს.

ბიზნესზე მოქმედი პოლიტიკური გარემო-პოლიტიკური რისკი პოლიტიკურ გარემოს შეიძლება ჰქონდეს მნიშვნელოვანი გავლენა ბიზნესზე და პოლიტიკური რისკი ამ გარემოს მთავარი ასპექტია. პოლიტიკური რისკი გულისხმობს არასასურველი პოლიტიკური ქმედებების ან მოვლენების პოტენციალს, რომ ხელი შეუშალოს ბიზნეს ოპერაციებს, გავლენა მოახდინოს მომგებიანობაზე ან თუნდაც გამოიწვიოს ფინანსური ზარალი. ეს რისკები შეიძლება წარმოიშვას სხვადასხვა წყაროდან, მათ შორის სამთავრობო პოლიტიკა, პოლიტიკური არასტაბილურობა და მარეგულირებელი ცვლილებები. აქ მოცემულია რამდენიმე მნიშვნელოვანი მოსაზრება პოლიტიკურ რისკთან დაკავშირებით ბიზნეს კონტექსტში:

სამთავრობო პოლიტიკა: მთავრობის პოლიტიკის ცვლილებამ, როგორიცაა გადასახადები, ვაჭრობის რეგულაციები, შრომის კანონები და ინდუსტრიის სპეციფიკური რეგულაციები, შეიძლება პირდაპირ იმოქმედოს ბიზნესის ოპერაციებსა და მომგებიანობაზე. მაგალითად, გადასახადების ან ტარიფების უეცარმა ზრდამ შეიძლება გამოიწვიოს ხარჯების გაზრდა და მოგების შემცირება. პოლიტიკური სტაბილურობა: პოლიტიკურმა არასტაბილურობამ, პროტესტის, რევოლუციების და ხელმძღვანელობის ცვლილებების ჩათვლით, შეიძლება შექმნას გაურკვეველი ბიზნეს გარემო. ბიზნესს შეიძლება შეექმნას მომარაგების ჯაჭვის შეფერხება, მოგების რეპატრიაციის სირთულეები და არასტაბილურ რეგიონებში ფიზიკური აქტივების დაზიანება. ნაციონალიზაცია და ექსპროპრიაცია: ზოგიერთ შემთხვევაში, მთავრობებმა შეიძლება გადაწყვიტონ კერძო აქტივების ნაციონალიზაცია ან ექსპროპრიაცია, განსაკუთრებით იმ ინდუსტრიებში, რომლებიც მიჩნეულია სტრატეგიულ ან ეროვნულ ინტერესებში. ამან შეიძლება გამოიწვიოს მნიშვნელოვანი ფინანსური ზარალი ბიზნესისთვის. ქრთამის აღება და კორუფცია: კორუფციამ ქვეყნის მთავრობაში ან ბიზნეს კულტურაში შეიძლება საფრთხე შეუქმნას ბიზნესს, განსაკუთრებით მათთვის, ვინც ცდილობს ახალ ბაზრებზე შესვლას ან მარეგულირებელ პროცესებში ნავიგაციას. ანტიკორუფციულ კანონებს, როგორიცაა აშშ-ის საგარეო კორუფციული პრაქტიკის აქტი (FCPA) და გაერთიანებული სამეფოს ქრთამის აქტი, შეუძლია მნიშვნელოვანი ჯარიმები დააწესოს კორუფციულ პრაქტიკაში ჩართულ კომპანიებს. სავაჭრო და ეკონომიკური სანქციები: მთავრობებს შეუძლიათ დააწესონ სავაჭრო და ეკონომიკური სანქციები გარკვეულ ქვეყნებსა თუ ერთეულებზე. ამ სანქციებმა შეიძლება შეზღუდოს ბიზნესის შესაძლებლობა ჩაერთოს საერთაშორისო ვაჭრობაში და შეიძლება გამოიწვიოს შემოსავლის დაკარგვა. მარეგულირებელი ცვლილებები: რეგულაციების ან შესაბამისობის მოთხოვნების ხშირმა ცვლილებებმა შეიძლება შექმნას გამოწვევები ბიზნესისთვის დამატებითი ხარჯების, საოპერაციო კორექტირების საჭიროების და პოტენციური სამართლებრივი რისკების თვალსაზრისით, თუ ისინი ვერ შეასრულებენ. სავალუტო რისკები: პოლიტიკურმა მოვლენებმა ასევე შეიძლება გავლენა მოახდინოს ვალუტის კურსებზე და ვალუტის სტაბილურობაზე, რამაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს საერთაშორისო ვაჭრობაში ან უცხოურ ინვესტიციებში ჩართულ ბიზნესებზე. კონტრაქტების აღსრულება: ზოგიერთ რეგიონში სამართლებრივი სისტემა შეიძლება იყოს არაეფექტური ან მიკერძოებული, რაც ართულებს ხელშეკრულებების აღსრულებას ან დავების გადაწყვეტას. ამან შეიძლება საფრთხე შეუქმნას ბიზნესს, განსაკუთრებით სახელშეკრულებო ურთიერთობებში. რეპუტაციის რისკები: საკამათო პოლიტიკური გარემოს მქონე რეგიონებში მოქმედი ბიზნესი შეიძლება შეექმნას რეპუტაციის რისკებს. მათმა კავშირმა გარკვეულ მთავრობებთან ან ქმედებებმა შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს მათი ბრენდის იმიჯზე. პოლიტიკური რისკის სამართავად, ბიზნესი ხშირად იყენებს სტრატეგიებს, როგორიცაა:

• პოლიტიკური რისკების ანალიზი: ეს გულისხმობს პოლიტიკური ლანდშაფტის მონიტორინგს და შეფასებას რეგიონებში, სადაც ბიზნესი მუშაობს ან გეგმავს გაფართოებას.

• დივერსიფიკაცია: მრავალ ბაზარზე ან რეგიონში გაფართოებამ შეიძლება შეამციროს პოლიტიკური რისკების გავლენა ნებისმიერ ცალკეულ ადგილას.

• სახელშეკრულებო დაცვა: დავის გადაწყვეტის მექანიზმებითა და სადაზღვევო პოლისებით კონტრაქტის ფრთხილად შედგენა დაგეხმარებათ პოტენციური ზარალის შერბილებაში.

• სამთავრობო ურთიერთობები: მთავრობის წარმომადგენლებთან და შესაბამის დაინტერესებულ მხარეებთან პოზიტიური ურთიერთობების დამყარება შეუძლია ბიზნესს დაეხმაროს პოლიტიკურ გამოწვევებზე ნავიგაციაში.

• პოლიტიკური რისკის დაზღვევა: ზოგიერთი ორგანიზაცია გვთავაზობს სადაზღვევო პროდუქტებს, რომლებიც სპეციალურად შექმნილია პოლიტიკური რისკებისგან დასაცავად.

• იურიდიული მრჩეველი: ადგილობრივი სამართლებრივი და პოლიტიკური გარემოს მცოდნე ექსპერტებისგან იურიდიული რჩევის მოძიება აუცილებელია რთული მარეგულირებელი საკითხების გადასაჭრელად.

ბიზნესებმა უნდა შეაფასონ და მართონ პოლიტიკური რისკი, როგორც მათი უფრო ფართო რისკის მართვისა და სტრატეგიული დაგეგმვის ნაწილი, რათა დაიცვან თავიანთი ინტერესები არაპროგნოზირებად და დინამიურ გლობალურ პოლიტიკურ ლანდშაფტში.

ბიზნესზე მოქმედი პოლიტიკური გარემო-პოლიტიკური იდეოლოგია პოლიტიკური იდეოლოგია აჯამებს პოლიტიკური ქცევისა და ცვლილების დოქტრინას.იდეების განხორციელებისთვის იგი წარმოაჩენს საჭირო პროცედურების მონახაზს.ზოგადად სახელმწიფოთა უმეტესობა პლურალისტურია,ანუ სხვადასხვა პოლიტიკური ჯგუფები ხელს უწყობენ კონკურენტული იდეოლოგიების განვითარებას.

დემოკრატია -მოითხოვს მოქალაქეების მონაწილეობას სამართლიანი გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში.დემოკრატია და ინდივიდუალიზმი შინაგანად დაკავშირებული და ორმხრივად განმტკიცებულია.დემოკრატია აკანონებს ინდივიდუალიზმის სტანდარტებს და ინდივიდუალიზმი ხელს უწყობს დემოკრატიის პრინციპებს.

დემოკრატიის გავრცელებული ტიპები:

წარმომადგენლობითი-აისახება ინდივიდუალური თავისუფლებისა და ნების დამცველ კონსტიტუციაში. კანონმდებლობა თანაბრად ეპყრობა ყველა მოქალაქეს, როგორც საჯარო მოხელეს, ასევე - კერძო პირებს. არჩეული წარმომადგენლები იცავენ უკიდურეს სუვერენიტეტს, მაგრამ უმეტესობა მოქმედებს ხალხის ინტერესებიდან გამომდინარე. თანამდებობის პირები წარმოადგენენ ამომრჩევლებს და მათი პრიორიტეტების გათვალისწინებით, აქვთ უფლებამოსილება, იმოქმედონ საჭიროებისამებრ. ამის მაგალითებია აშშ და იაპონია მრავალპარტიული-პოლიტიკური სისტემა, რომელშიც სამი ან მეტი პარტიაა, ცალ-ცალკე ან როგორც კოალიციის სუბიექტი. ცალკეული პარტიის ხელმძღვანელობას არ შეუძლია პოლიტიკის დაკანონება, ოპოზიციურ პარტიებთან მოლაპარაკების გარეშე. ამის მაგალითებია კანადა, გერმანია, იტალია და ისრაელი საპარლამენტო-მოქალაქეებს აქვთ პოლიტიკური ძალაუფლება აირჩიონ წარმომადგენლობა საკანონმდებლო ორგანოში - პარლამენტში. საკანონმდებლო ხელისუფლება კანონიერების წყაროა აღმასრულებელი ორგანოს - მმართველი მინისტრებისთვის. ამის მაგალითებია ინდოეთი და ავსტრალია. სოციალური-იყენებს დემოკრატიულ საშუალებებს კაპიტალიზმიდან სოციალიზმზე გადასვლისთვის. მთავრობა არეგულირებს კაპიტალიზმს, რათა გააკონტროლოს მისი უსამართლობისკენ მიდრეკილება. ამის მაგალითებია ნორვეგია და შვედეთი. ტოტალიტარიზმი-სადაც სახელმწიფოს აბსოლუტური კონტროლი აქვს ცხოვრების ყველა ასპექტზე, იქნება ეს საჯარო თუ კერძო. ტოტალიტარიზმს უწოდებენ პოლიტიკურ სისტემას ან მმართველობის ფორმას, რომელიც არ უშვებს პარტიულ ან ინდივიდუალურ ოპოზიციას სახელმწიფოსა და მისი რწმენებისადმი, ამიტომ ის მიჩნეულია ავტორიტარიზმის უკიდურეს ფორმად. ტოტალიტარულ სახელმწიფოებში, პოლიტიკური ძალაუფლება ძირითადად ავტოკრატთა ხელშია, რომლებიც საყოველთაო პროპაგანდას მათ ხელში არსებული მედია და სხვა საკომუნიკაციო საშუალებებით ახორციელებენ.

ტოტალიტარიზმის გავრცელებული ტიპები:

ავტორიტარიზმი-არატოლერანტულია სახელმწიფო იდეოლოგიისაგან ნებისმიერი გადახვევის მიმართ. ყო- ველდღიური ცხოვრება ასახავს სახელმწიფო ავტორიტეტის მორჩილებას – წინააღმდეგობა იწვევს დასჯას. თანამდებობის პირები არეგულირებენ პოლიტიკურ გარემოს, მაგრამ ნაკლებ ყურადღებას აქცევენ საზოგადოების ეკონომიკურ და სოციალურ სტრუქტურას. საჯარო და კერძო ცხოვრების პოლიტიზირებისთვის ნაკლები იდეოლოგია გამოიყენება. მაგალითებია: ყაზახეთი, ჩადი და თურქმენეთი. ფაშიზმი-კორპორატივიზმის თვალთახედვაზე, ღირებულებებსა და სისტემებზე დაყრდნობით ახორცი- ელებს ერის ორგანიზებას. იცავს ცალკეული პარტიის მქონე სახელმწიფოს, რომელიც ძალი- სა და ინდოქტრინაციის საშუალებით აკონტროლებს ხალხის აზროვნებას, სულს და ყოველ- დღიურ არსებობას. მაგალითებია: ჩრდილოეთი კორეა და ბირმა. სეკულარული-ერთპარტიული მთავრობა აკონტროლებს არჩევნებს, ტოლერანტულია იმ უთანხმოების მიმართ, რომლებიც არ ეხება სახელმწიფოს და ახშობს სხვა იდეოლოგიებს. სახელმწიფო არ ავრცელებს ყოვლისმომცველ იდეოლოგიას. ის ადამიანს ანიჭებს ინდივიდუალურ თავისუფლებას იმ პირობით, თუ ის არ ეწინააღმდეგება მმართველ ხელისუფლებას ან არ დაარღვევს სოციალურ ჰარმონიას. მაგალითებია: ჩინეთი, ვიეტნამი და ვენესუელა. თეოკრატიული-მთავრობა იმავე ღვთაებრიობის გამოხატულებაა, რომლის ინტერესებს დედამიწაზე რელიგი- ური ლიდერები წარმოადგენენ. თანამედროვე პოლიტიკური და სამართლებრივი პრინციპების ნაცვლად, იყენებს ანტიკური ხანის დოგმას. როგორც წესი, დაცულია მკაცრი სოციალური რეგულაცია და გენდერული ზღვარი. მაგალითებია: ირანი, ავღანეთი და საუდის არაბეთი.

ბიზნესის პოლიტიკური გარემო - ინდივიდუალიზმი კოლექტივიზმის წინააღმდეგ ინდივიდუალიზმი

ეს დოქტრინა წარმოაჩენს ინდივიდუალური თავისუფლების, თვითგამოხატვისა და პირადი დამოუკიდებლობის პრივილეგიას. ყველა ადამიანს აქვს „განუყოფელი უფლებები, რომელთა შორისაა სიცოცხლის, თავისუფლებისა და ბედნიერების ძიების უფლება". ინდივიდუალიზმი ხელს უწყობს ადამიანის ამბიციებისა და სურვილების რეალიზებას და, ამავე დროს, ეწინააღმდეგება მათ შევიწროებას პოლიტიკური სისტემის წესებისა და რეგულაციების დაწესების გზით. პოლიტიკური სისტემა ხელს უწყობს ინდივიდების თავისუფლებისდამცველ მთავრობას, რომ მან სურვილისამებრ იმოქმედოს მაშინაც კი, როცა მისი ქმედებები არ არღვევს სხვათა უფლებებს.ინდივიდუალიზში აისახება ინდივიდის უფლებებისა და როლის უპირატესობა. კოლექტივიზმი კი ჯგუფის უფლებებისა და როლის უპირატესობას ასახავს.

კოლექტივიზმი

ინდივიდუალიზმისგან განსხვავებით, ეს დოქტრინა წარმოაჩენს კოლექტივის – ჯგუფის, პარტიის, თემის, კლასის, საზოგადოების ან ერის უპირატესობას. დღეს კოლექტივიზმს ბევრ ქვეყანაში ვხვდებით, მათ შორის, არგენტინაში, ჩინეთში, ვიეტნამში, იაპონიაში, სამხრეთ კორეაში, ეგვიპტეში, ბრაზილიაში, ტაივანსა და მექსიკაში.

ბიზნესის სამყაროში კოლექტივიზმი გულისხმობს აქტივების ფლობას, რესურსების განაწილებას, ინდუსტრიების სტრუქტურას, კომპანიების მართვას და მენეჯერების მოქმედებებს საზოგადოებრივი კეთილდღეობის გაუმჯობესებისთვის. აქ ბიზნესგადაწყვეტილებებს არა ინდივიდი, არამედ ჯგუფი იღებს. მისი წევრები საკუთარ თავზე იღებენ ერთობლივ პასუხისმგებლობას. პოლიტიკური სისტემები, რომლებიც გამოხატავენ კოლექტივისტურ ორიენტაციას, მიიჩნევენ, რომ მთავრობა ბაზარს არეგულირებს საზოგადოებისთვის სარგებლისმომტანი ბიზნესით. კოლექტივისტურ საზოგადოებებში მთავრობა ხელს უწყობენ სოციალურ თანასწორობას, შრომის უფლებებს, შემოსავლის თანასწორობასა და სამუშაო ადგილის დემოკრატიულობას ისე, რომ „ინდივიდების ეგოიზმთან შედარებით, ერის კეთილდღეობა უპირატესია". ისეთ ქვეყნებში, როგორებიცაა ვენესუელა ან საუდის არაბეთი, პოლიტიკური ლიდერები ზღუდავენ საკუთრების უფლებებს და ახდენენ მასმედიის რეგულირებას, რათა კონტროლი დააწესონ ბიზნესგარემოზე.

ბიზნესის სამართლებრივი გარემო - სამართლებრივი სისტემები სამართლებრივი სისტემა განსაზღვრავს იმ წესებს, რომლებიც კანონებითა და პროცედურებით განპირობებული ქცევების მარეგულირებელია. სამართლებრივი სისტემები ქვეყნებს განასხვავებს ტრადიციის, პრეცედენტის, ჩვეულების, ადათის ან რელიგიური პრინციპების მიხედვით. მაგრამ ყველა სხვა პირობების იდენტურობის შემთხვევაში, სამართლებრივი სისტემის მიზანია ბიზნესის ფორმირების, საქმის წარმოების რეგულირებისა და სტაბილური ურთიერთობების მარეგულირებელი წესების ფორმირება. ეს უზრუნველყოფს იმას, რომ საზოგადოება ორიენტირებულია ეკონომიკურ განვითარებაზე და მზად არის, უთანხმოებების შემთხვევაში, პრობლემა სამართლიანად გადაჭრას.თანამედროვე სამართლებრივი სისტემები სამი კომპონენტისგან შედგება:

კონსტიტუციური სამართალი, სამთავრობო სისტემისთვის მოქმედების ჩარჩოების დადგენით, უფლებამოსილების განხორციელებისა და კანონების შექმნის მიზნით, პოლიტიკური ორგანოებისათვის პროცედურის განსაზღვრით, ქვეყნის კონსტიტუციის ინტერპრეტაციას გამჭვირვალე და სამართლიანი კანონების მეშვეობით ახდენს. კრიმინალური სამართალი იცავს საზოგადოებას, განსაზღვრავს, რომელი ქცევაა კრიმინალური და აწესებს სასჯელს მათთვის, რომელნიც ამ სტანდარტებს არღვევენ. სამოქალაქო და კომერციული სამართალი ბიზნესში უზრუნველყოფს სამართლიანობისა და სრულყოფილების პრინციპების დაცვას. ის განმარტავს კერძო უფლებებს, ინდივიდებსა და/ან ორგანიზაციებს შორის ქცევის ნორმებს. სამართლებრივი სისტემის ტიპები:

საერთო სამართალი-საერთო სამართალი ეყრდნობა ტრადიციას, სასამართლო პრეცედენტს და ჩვეულებას. დავების გადაწყვეტისას ის პატივს სცემს დამკვიდრებულ პრეცედენტულ სამართალს, მაგრამ ტრადიციის, სასამართლო განხილვის, წინასწარი გადაწყვეტილებებისა და სამართლიანობის პრინციპების უზენაესობის მხედველობაში მიღების შემდეგ, სასამართლოს მოხელეები მიმართავენ კანონით დადგენილ კოდექსებსა და კანონმდებლობას. სამოქალაქო სამართალი-სამოქალაქო სამართლის სისტემა ემყარება დეტალური კანონების მისაწვდომ, სისტემატურ კოდიფიკაციას. კანონის შექმნის ნაცვლად, როგორც ეს საერთო სამართლის სისტემაში ხდება, მოსამართლეები იყენებენ შესაბამის კანონებს დავების გადასაჭრელად. თეოკრატიული სამართალი-თეოკრატიული სამართლის სისტემა ეყრდნობა რელიგიურ დოქტრინას, პრინციპებსა და მრწამსს. სამართლებრივი უფლებამოსილება მინდობილი აქვთ რელიგიურ ლიდერებს, რომლებიც, წმინდა წიგნის მათეულ ინტერპრეტაციაზე დაყრდნობით, არეგულირებენ ბიზნესგარიგებებსა და სოციალურ ურთიერთობებს.ყველაზე მეტად გავრცელებული თეოკრატიული სისტემა – მუსულმანური ან ისლამური სამართალი (ან შარიათი) ეფუძნება ყურანს, ჰუნას (წინასწარმეტყველი მუჰამედის გადაწყვეტილებებსა და ქმედებებს), ისლამური მკვლევრების ნაშრომებსა და სამართლებრივი თემების კონსესუსს მუსულმანურ ქვეყნებში. ტრადიციული სამართალი-ტრადიციული სამართლის სისტემა ასახავს ყოველდღიური გამოცდილების სიბრძნეს ან, უფრო მოხდენილად რომ ვთქვათ, სულიერ მემკვიდრეობასა და ფილოსოფიურ ტრადიციებს. როდესაც განსაზღვრავს წევრების უფლებებსა და პასუხისმგებლობებს, ის განამტკიცებს სამართალს ბევრ ადგილობრივ თემში. სამართლიანობა მოდის არა ძალაუფლების მქონე ადამიანისა და ინსტიტუციისგან, არამედ ინდივიდებისგან, რომლებიც აღიარებენ თემის სტანდარტებთან შესაბამისობის სარგებელს. დანაშაული ითვლება პირადი უფლების დარღვევად და არა სახელმწიფოს ან საზოგადოების წინააღმდეგ კრიმინალად. შერეული სისტემა-შერეული სამართლებრივი სისტემა წარმოიშობა მაშინ, როცა ერი იყენებს ორ ან მეტ ზემოხსენებული სამართლებრივი სისტემის ტიპს.მაგალითად, ნიგერიის შერეული სამართლებრივი სისტემა შედგება საერთო, ტრადიციული და თეოკრატიული სამართლისგან. პაკისტანში საერთო (ბრიტანული კოლონიის ზეგავლენის მემკვიდრეობა) და თეოკრატიული სამართლის ნარევია. მეორე მხრივ, ინდონეზიაში თეოკრატიული სამართალი შერეულია სამოქალაქო კოდექსთან. ბიზნესის სამართლებრივი გარემო - საქმიანობასთან დაკავშირებული საზრუნავი დაწყება-ბიზნესის დაწყება მოიცავს ისეთ აქტივობებს, როგორებიცაა რეგისტრაცია, შესაფერისი საგადასახადო სტრუქტურის არჩევა, ლიცენზიებისა და ნებართვების მოპოვება, კრედიტის აღების პრობლემის მოგვარება და დაზღვევა. ზოგიერთი ქვეყანა ამ პროცესს სწრაფად ასრულებს, ზოგი – არა. მაგალითად, ბიზნესის დაწყება მარტივი პროცესია ავსტრალიაში, საჭიროა მხოლოდ ერთი სარეგისტრაციო პროცესი, რომელიც მოიცავს საგადასახადო, შრომისა და ადმინისტრაციულ დეკლარაციებს. ხელშეკრულებების გაფორმება. დაწყების შემდეგ კომპანიები მყიდველებსა და გამყიდველებთან აფორმებენ ხელშეკრულებებს. ხელშეკრულება სავალდებულო სამართლებრივი შეთანხმებაა, რომელიც ფორმალურად ადგენს იმ პირობებს, რომელთა დარღვევაც წარმოშობს სამართლებრივ ქმედებებს. ხელშეკრულების დაცვა ბიზნესგარიგებებისთვის სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა. საქონლის საერთაშორისო გაყიდვების დროს კონტრაქტების გაფორმებისათვის გაეროს კონვენცია აწესებს დირექტივებს. თუმცა სამართლებრივი სისტემის სხვადასხვა ტიპში სტანდარტები მაინც განსხვავდება. მაგალითად, ქვეყნები, რომლებიც საერთო სამართლის სისტემას იყენებენ, ქმნიან ზუსტ, დეტალურ ხელშეკრულებებს, ხოლო ისინი, რომლებიც სამოქალაქო სამართლის სისტემას იყენებენ, ქმნიან ნაკლებად სპეციფიკურს. დაქირავება და დათხოვნა. არ აქვს მნიშვნელობა სად მუშაობთ, აუცილებლად მოგიწევთ თანამშრომლების დაქირავება და როცა საჭირო იქნება, მათი სამსახურიდან დათხოვნაც. შესაძლოა, ფიქრობთ, რომ სამართლებრივად შესაბამის გადაწყვეტილებებს საღი აზრი უნდა მართავდეს. თუმცა მთელ მსოფლიოში სამართლებრივი საკითხები იშვიათადაა პირდაპირი. სინგაპური, ახალი ზელანდია და აშშ იმ ქვეყნებს შორისაა, რომელთაც შრომის რეგულირებასთან დაკავშირებით ყველაზე სრულყოფილი წესები აქვთ. ჩინეთს დაქირავებასა და გათავისუფლებასთან დაკავშირებით ყველაზე მეტი მოქნილობა გააჩნია. ის, ასევე, ყველაზე დიდ სიფრთხილეს იჩენს სამუშაო პირობების შექმნის საკითხში (სამუშაო საათები, მინიმალური ხელფასები და შემწეობები). საპირისპიროდ, ანგოლა, ბელორუსი და პარაგვაი ზღუდავენ თანამშრომლების გათავისუფლებას და აწესებენ მაღალ ხელფასებს. დახურვა ან გაკოტრება. ბიზნესის დახურვა უფრო მეტია, ვიდრე უბრალოდ კარის გამოკეტვა. აშშ-ში შიგა შემოსავლების სამსახური მოითხოვს აქტივების გაყიდვის, ქვეკონტრაქტორებისთვის ანაზღაურებისა და პენსიაზე გასვლის გეგმების შეწყვეტის შესახებ ანგარიშის ჩაბარებას. დასავლეთში გაკოტრების პროცესს განამტკიცებს 1732 წლის ინგლისის კანონი გაკოტრების შესახებ, პირველი თანამედროვე კანონი ამ საკითხთან დაკავშირებით აშშ-ის მიერ მიღებულ იქნა 1800 წელს. ბიზნესის ეკონომიკური გარემო - ეკონომიკური თავისუფლება ბიზნესის ეკონომიკურ გარემოზე, განსაკუთრებით გლობალურ კონტექსტში, გავლენას ახდენს სხვადასხვა ფაქტორები და ეკონომიკური თავისუფლება ერთ-ერთი მათგანია. ეკონომიკური თავისუფლება გულისხმობს იმას, თუ რამდენად შეუძლიათ ინდივიდებსა და ბიზნესებს შეუძლიათ იმუშაონ ბაზარზე მთავრობის მინიმალური ჩარევით, რეგულაციებითა და შეზღუდვებით. ის ხშირად იზომება სხვადასხვა ინდექსებისა და ინდიკატორების გამოყენებით, როგორიცაა The Heritage Foundation-ისა და The Wall Street Journal-ის მიერ გამოქვეყნებული ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსი.

არსებობს ეკონომიკური თავისუფლების რამდენიმე ძირითადი ასპექტი და გავლენა ბიზნეს გარემოში:

საკუთრების უფლება: ეკონომიკური თავისუფლება მჭიდროდ არის დაკავშირებული საკუთრების უფლების დაცვასთან. ძლიერი საკუთრების უფლებების მქონე სისტემაში, ბიზნესს შეუძლია დამაჯერებლად ინვესტირება და ოპერირება, იმის ცოდნა, რომ მათი აქტივები დაცულია თვითნებური კონფისკაციისგან. კანონის უზენაესობა: ძლიერი სამართლებრივი ბაზა და კანონის უზენაესობა აუცილებელია ეკონომიკური თავისუფლებისთვის. ბიზნესი მოითხოვს პროგნოზირებად და სამართლიან სამართლებრივ სისტემას კონტრაქტების აღსრულებისა და დავების მოსაგვარებლად. საბაზრო კონკურენცია: ეკონომიკური თავისუფლება ხშირად ხელს უწყობს კონკურენციას, რადგან ის ამცირებს შესვლის ბარიერებს და საშუალებას აძლევს ბიზნესს უფრო თავისუფლად იმუშაოს. ამან შეიძლება გამოიწვიოს ინოვაცია და ეფექტურობა, რაც მომხმარებელთა სარგებელს მოუტანს. რეგულაციები: ეკონომიკურად თავისუფალ გარემოში რეგულაციები, როგორც წესი, მინიმალურია და ზოგადად შექმნილია მომხმარებლების დასაცავად და სამართლიანი კონკურენციის უზრუნველსაყოფად, ვიდრე ბიზნესის ჩახშობა. ამან შეიძლება გამოიწვიოს ბიზნესის შესაბამისობის ხარჯების შემცირება. ვაჭრობა: ეკონომიკური თავისუფლება ხშირად მხარს უჭერს ღია და თავისუფალ ვაჭრობას, რაც საშუალებას აძლევს ბიზნესს წვდომის გლობალურ ბაზრებზე. ამან შეიძლება გაზარდოს ბაზრის შესაძლებლობები და შეამციროს ხარჯები საერთაშორისო ვაჭრობაში ჩართული ბიზნესებისთვის. გადასახადები: დაბალი საგადასახადო ტვირთი ხშირად დაკავშირებულია ეკონომიკურ თავისუფლებასთან. დაბალ გადასახადებს შეუძლია ბიზნესს დატოვოს მეტი რესურსი ინვესტიციისთვის და ზრდისთვის. მეწარმეობა: ეკონომიკური თავისუფლება ხელს უწყობს მეწარმეობას, რადგან ინდივიდებს აქვთ თავისუფლება დაიწყონ და აწარმოონ ბიზნესი მინიმალური ბიუროკრატიული დაბრკოლებებით. ეკონომიკური ზრდა: კვლევამ აჩვენა, რომ ეკონომიკური თავისუფლების უფრო მაღალი დონის მქონე ქვეყნები უფრო მნიშვნელოვან ეკონომიკურ ზრდას განიცდიან, რადგან ბიზნესს შეუძლია უფრო ეფექტურად და ეფექტურად იმუშაოს. შემოსავლის უთანასწორობა: მიუხედავად იმისა, რომ ეკონომიკურმა თავისუფლებამ შეიძლება გამოიწვიოს ეკონომიკური ზრდა, მას ასევე შეუძლია გაამწვავოს შემოსავლების უთანასწორობა, თუ მას არ ახლავს სოციალური უსაფრთხოების ბადეები და პოლიტიკა, რათა უზრუნველყოს ზრდის სარგებლის უფრო სამართლიანი განაწილება. გამოწვევები: ზედმეტმა ეკონომიკურმა თავისუფლებამ შესაბამისი რეგულაციების გარეშე შეიძლება გამოიწვიოს ისეთი საკითხები, როგორიცაა ბაზრის უკმარისობა, გარემოს დეგრადაცია და შრომის ექსპლუატაცია. მნიშვნელოვანია ბალანსის დაცვა. აღსანიშნავია, რომ ეკონომიკური თავისუფლების დონე შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს ერთი ქვეყნიდან მეორეში და ის შეიძლება შეიცვალოს დროთა განმავლობაში მთავრობის პოლიტიკისა და ეკონომიკური პირობების ცვლილების გამო. ბიზნესები, რომლებიც მუშაობენ მაღალი ეკონომიკური თავისუფლების მქონე გარემოში, სარგებლობენ უფრო მეტი მოქნილობით და ზრდის შესაძლებლობებით, მაგრამ ისინი ასევე განიცდიან რისკებს, რომლებიც დაკავშირებულია მთავრობის ნაკლებ დაცვასთან და ზედამხედველობასთან. პირიქით, ნაკლებად ეკონომიკურად თავისუფალ გარემოში მყოფი ბიზნესები შეიძლება შეხვდნენ უფრო მეტ ბიუროკრატიას და შეზღუდვებს, მაგრამ შეიძლება ისარგებლონ უფრო სტაბილური პირობებით და სოციალური უსაფრთხოების ქსელებით.

ბიზნესის ეკონომიკური გარემო - ეკონომიკური სისტემის ტიპები არსებობს ეკონომიკური სისტემის სამი ტიპი:საბაზრო,შერეული და მართვადი ეკონომიკა.

საბაზრო სისტემა-რესურსების უმეტესად კერძოა; ბიზნესის მფლობელობა ემხრობა სამეწარმეო სიახლეს,იყენებს უხილავი ხელის- Laissez faire-b (ეკონომიკაში ჩაურევლობას), საკუთრების უფლებებსა და ინდივიდუალიზმს,იდეოლოგიური ქვაკუთხედი:კაპიტალიზმია შერეული სისტემა- ეკონომიკური რესურსების სამთავრობო და კერძო მფლობელობა, მიზანია ეკონომიკური ეფექტიანობის დაბალანსება, მაგრამ სიხარბისა და საკუთარი ინტერესის გადაჭარბების წინააღმდეგ დაცულობა,იდეოლოგიური ქვაკუთხედი სოციალიზმია მართვადი სისტემა-მთავრობა ფლობს მთლიან რესურსებს ან მათ უმეტესობას ემხრობა დიდი მასშტაბის მოცულობით კაპიტალს იყენებს სახელმწიფოს აშკარა ჩარევას, ცენტრალიზებულ დაგეგმვასა და კოლექტივიზმს,იდეოლოგიური ქვაკუთხედი კომუნიზმია ბიზნესის ეკონომიკური გარემო -ეკონომიკური განვითარებისა და პოტენციალის საზომი მენეჯერები იყენებენ სხვადასხვა საზომს ქვეყნის ეკონომიკური განვითარებისა და პოტენციალის შესაფასებლად. ისინი, ასევე, მონიტორინგს უწევენ ერთი ეკონომიკური სისტემიდან მეორეში გადასვლის მიმართულებისა და დინამიკის ინდიკატორებს. ზოგი საზომი, შესაძლოა, არაფორმალური ან სპეციფიკური იყოს, მაგალითად, უსადენო ინტერნეტის სიმძლავრე, გამომუშავებული ელექტროენერგიის ოდენობა და სხვა. ხშირად მენეჯერები ანალიზს მდგრადობისა და სტაბილურობის ინდიკატორების მეშვეობით ატარებენ.

მთლიანი ეროვნული შემოსავალი (მეშ-ი/GNI) ქვეყნის ეკონომიკის ყველაზე ფართო საზომია. ის ზომავს სქონლისა და მომსახურების ჯამურ ღირებულებას ქვეყნის შიდა ეკონომიკაში სხვა ქვეყნებიდან მიღებულ შემოსავალთან (ძირითადად, პროცენტი და დივიდენდები) ერთად. მაგალითად, კორეასა და იაპონიაში დამზადებული Samsung-ის ტელევიზორის ღირებულება აღირიცხება სამხრეთ კორეის მთლიან ეროვნულ შემოსავალში. ანალოგიურად, Sony-ს რესურსების გამოყენებით, სამხრეთ კორეაში დამზადებული Sony-ს ტელევიზორის ღირებულება აღირიცხება იაპონიის მთლიან ეროვნულ შემოსავალში. საბოლოოდ, თუ Samsung-ის იაპონური ფილიალი ახორციელებს მოგების რეპატრიაციას სეულის სათავო ოფისებში, ის ზრდის სამხრეთი კორეის მთლიან ეროვნულ შემოსავალს. მთლიანი ეროვნული პროდუქტი (მეპ-ი/GNP) მოცემულ წელიწადში სახელმწიფოს ფარგლებში წარმოებული დასრულებული საქონლისა და მომსახურების ღირებულებაა, რომელსაც უნდა მივუმატოთ საზღვარგარეთ მისი მოქალაქეების მიერ გამომუშავებული შემოსავალი და გამოვაკლოთ უცხოელების მიერ ადგილობრივი წარმოებიდან მიღებული შემოსავალი. კონცეპტუალურად, მსოფლიოს მთლიანი ეროვნული პროდუქტი და მსოფლიოს მთლიანი ეროვნული შემოსავალი ერთმანეთის ტოლია. თუმცა, მათი ოდნავ განსხვავებული გაანგარიშება ზოგჯერ ქვეყნის დონეებში განსხვავებას იძლევა. აქედან გამომდინარე, მენეჯერები დამატებით ამოწმებენ თავიანთ ანალიზს: ითვალისწინებენ კონკრეტული ქვეყნის საზომისა და მახასიათებლების სავარაუდო ცვლას. მთლიანი შიდა პროდუქტი-სახელმწიფო საზღვრების ფარგლებში, ადგილობრივი თუ უცხოური კომპანიების მიერ წარმოებული საქონლისა და მომსახურების საერთო ღირებულება წარმოადგენს მთლიან შიდა პროდუქტს (მშპ). ის მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია იმ ქვეყნების შეფასებისათვის, რომელთა მულტინაციონალური სექტორის ნაწარმი ეკონომიკური აქტივობის მნიშვნელოვანი წილია. მაგალითად, ირლანდიური ექსპორტის თითქმის 90% დამზადებულია უცხოური ფირმების მიერ და მშპ-ი, უფრო ზუსტად ზომავს მას. ვიდრე მეპ-ი. ბიზნესის ეკონომიკური გარემო - ეკონომიკური მახასიათებლები (ინფლაცია და უმუშევრობა) ინფლაცია-საბაზო მსყიდველობითუნარიანობის დონესთან შედარებით, ფასთა საერთო დონის ზრდას ნიშნავს. ჩვენ მას ვაფასებთ პროდუქტების ორი წყების შედარებით დროის ორ მონაკვეთში და მის ზრდას ვანგარიშობთ ხარჯებში, რომელებიც არაა განპირობებული ხარისხის გაუმჯობესებით. ეკონომიკის ძირითადი მიმართულება გულისხმობს, რომ ინფლაცია წარმოიქმნება მაშინ, როცა ერთობლივი მოთხოვნა, მიწოდებასთან შედარებით, სწრაფად იზრდება – ძირითადად, მეტისმეტად ბევრი ადამიანი ცდილობს, იყიდოს საგრძნობლად ცოტა საქონელი და, ამგვარად, იზრდება მოთხოვნა, რომელიც აჭარბებს მიწოდებას, რაც, შემოსავლებთან შედარებით, უფრო სწრაფად ზრდის ფასებს. ინფლაციის გაზომვა-ინფლაციის გაზომვა ხასიათდება ზოგადი სირთულეებით, კერძოდ, გასათვალისწინებელია ის, თუ რას ზომავს ქვეყანა, როცა აფასებს ეკონომიკურ ცვლად სიდიდეს. ამ მიზნით, ზოგ ქვეყანაში გამოიყენება ფასების ინდექსი. მაგალითად, აშშ იყენებს სამომხმარებლო ფასის ინდექსს (CPI). ევროკავშირში ის სამომხმარებლო ფასების ჰარმონიზებული ინდექსია (HICP).

თუ ინფლაცია - არა, მაშინ დეფლაციაა. გლობალური ფინანსური კრიზისის ერთ- ერთი უარყოფითი შედეგი დეფლაციაა. არა მხოლოდ ინფლაცია, არამედ დეფლაციაც წარმოშობს საშიშ რისკს. ზეგეგმიური წარმოება, ბერკეტების სისტემატური კლება, კრედიტების, კორპორაციული ხარჯების შემცირება, უძრავი ქონების ღირებულებების კლება და მომხმარებელთა მოთხოვნის დაცემა აძლიერებს დეფლაციურ დინამიკას. დეფლაცია ინფლაციის საპირისპიროა – ფასები პროდუქტებზე ეცემა. ტექნიკურად, ის ხდება მაშინ, როცა ინფლაციის წლიური მაჩვენებელი ნულზე ნაკლებია.

უმუშევრობა-უმუშევრობის დონე გვიჩვენებს იმ ადამიანთა რაოდენობას, რომელნიც ეძებენ სამსახურს, შესაბამისი ანაზღაურებით. ქვეყნები, რომლებსაც არ შეუძლია სამუშაო ადგილების შექმნა, განიცდის შენელებულ ზრდას, სოციალურ წნეხსა და პოლიტიკურ არამდგრადობას. ქვეყანაში დასაქმებული მუშაკების პროპორცია აჩვენებს, რამდენად კარგად იყენებს ის ადამიანურ რესურსს. ანაზღაურებით დასაქმებული ხალხი გვიჩვენებს პოლიტიკოსების კომპეტენტურობას პროდუქტიული ეკონომიკის შენარჩუნებაში. მუდმივი უმუშევრობა ასახავს იმას, რომ მთავრობას არ შეუძლია ქვეყნის შიგა მართვა. უმუშევრობის გაზომვა-როგორც ინფლაციის შემთხვევაში, რთულია ქვეყნებში უმუშევართა რაოდენობის გაზომვა. სხვადასხვა ვარაუდი და გამონაკლისი ცვლის საზომებს. ხშირად უმუშევრობის დონე სათანადოდ ვერ აფასებს უმუშევართა მასშტაბსა და მოცულობას. ტექნიკურად, ის მიუთითებს, რამდენი ადამიანი ეძებს ანაზღაურებად სამუშაოს. თუმცა, ის არ ითვლის იმ ხალხის რაოდენობას, რომლებიც საერთოდ არ მუშაობენ ან მუშაობენ ანაზღაურების გარეშე, ანდა შეწყვიტეს სამსახურის ძიება. ბევრ ღარიბ სახელმწიფოში უმუშევრობის საზომები სათანადოდ ვერ აფასებს უმუშევრობის რეალურ ხარისხს.

ბიზნესის ეკონომიკური გარემო - ეკონომიკური მახასიათებლები (შემოსავლების განაწილება)

შემოსავლის განაწილება ხშირად განსაზღვრავს ბაზრის მდგომარეობას და პოტენციალს. მაშინაც კი, როცა მეშ-ი მორგებულია მოსახლეობის ზომასა და მსყიდველობით უნარზე, შესაძლებელია, ის არასწორად აფასებდეს სახელმწიფოს მოქალაქეების შეფარდებით სიმდიდრეს. ანუ, შეშ-ი ერთ სულ მოსახლეზე ასახავს, რამდენს გამოიმუშავებს საშუალო პირი, მაგრამ, რადგანაც ყველა არ არის საშუალო, იგი ვერ გვეუბნება, მოსახლეობის რომელ სეგმენტში მიდის შემოსავლის ნაწილი.

უპირატესობები და ხარჯები-სასარგებლოა შემოსავლის ზოგიერთი უთანასწორობა, გასამრჯელოს, ნიჭსა და ინოვაციასთან დაკავშირებით. თუმცა, გავრცელებული უთანასწორობა საფრთხეს უქმნის სტაბილურობას, რაც ხელს უწყობს ზრდას, რამდენადაც ის „იწვევს დაძაბულობას, ხოლო ეს ასუსტებს სოციალურ სტრუქტურას".ქვეყნებს, რომლებიც მეტად უთანასწორონი არიან, აქვთ უარესი სოციალური ინდიკატორები, სუსტი განვითარება და უსაფრთხოების მაღალი ალბათობა. შემოსავლის მზარდი უთანასწორობა, წარმატებულ ქალაქებსა და ქალაქგარეთ ღარიბ ტერიტორიებს შორის, საფრთხეს უქმნის სოციალურ სტაბილურობას და ეკონომიკურ ზრდას. მაგალითად, ჩინეთის მისწრაფება „ჰარმონიული საზოგადოების" შექმნისაკენ, ასახავს ჩინეთის კომუნისტური პარტიის შიშს შემოსავლის მზარდ უთანასწორობასთან დაკავშირებით, რომლითაც ხასიათდება სანაპირო ხაზზე მცხოვრები 800 მილიონი მოსახლეობა და ქვეყნის შიგა ნაწილში მცხოვრებ 500 მილიონი ადამიანი.

ჯინის ინდექსი- ჯინის ინდექსით მენეჯერები ქვეყნის შემოსავლის განაწილებაში

უთანასწორობის ხარისხს აფასებენ. ნული ქულა გულისხმობს იდეალურ თანასწორობას (ანუ, ყველას ერთნაირი შემოსავალი აქვს). ერთი ქულა აღნიშნავს არასრულყოფილ უთანასწორობას (ანუ, ერთ პიროვნებას აქვს მთელი შემოსავალი). ჯინის ინდექსს დღეისათვის პროცენტების მსგავსად ითვლიან (0-იდან 100-მდე). ქვეყნების უმეტესობა 25 და 60%-ს შორისაა. ჯინის ინდექსი ვარაუდობს, რომ ქვეყანაში არსებობს შემოსავლის ზომიერი ხარისხი. რაც უფრო მაღალია ჯინის ინდექსი, მით მეტია შემოსავლების განაწილების უთანაბრობა საზოგადოებაში და პირიქით.

ეთიკა კროსკულტურულ კონტექსტში

ეთიკა კროსკულტურულ კონტექსტში გულისხმობს იმის გამოკვლევას და გაგებას, თუ როგორ განსხვავდება ეთიკური პრინციპები და ღირებულებები სხვადასხვა კულტურასა და საზოგადოებაში. აუცილებელია იმის აღიარება, რომ ის, რაც ითვლება მორალურად მისაღებად ან მიუღებლად, შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს სხვადასხვა კულტურულ ფონზე.

1.კულტურული რელატივიზმი უნივერსალიზმის წინააღმდეგ: - კულტურული რელატივიზმი: ეს პერსპექტივა ვარაუდობს, რომ ეთიკური სტანდარტები შეფარდებითია იმ კულტურულ კონტექსტთან, რომელშიც ისინი წარმოიქმნება. რა ითვლება მორალურად სწორად ან არასწორად, შეიძლება განსხვავდებოდეს ერთი კულტურის მიხედვით. ეს შეხედულება ხაზს უსვამს კულტურული განსხვავებების გაგებასა და პატივისცემას. - უნივერსალიზმი: საპირისპიროდ, უნივერსალიზმი ამტკიცებს, რომ გარკვეული ეთიკური პრინციპები საყოველთაოდ გამოიყენება ყველა კულტურაში, განურჩევლად ადგილობრივი ადათებისა და რწმენისა. ის ვარაუდობს, რომ ზოგიერთი ღირებულებები, როგორიცაა ადამიანის უფლებები, თანდაყოლილია და უნდა იყოს დაცული გლობალურად.

1. კულტურული მრავალფეროვნება:

   • კულტურები განსხვავდება მათი რწმენით, ტრადიციებითა და სოციალური ნორმებით. ის, რაც ერთ კულტურაში განიხილება, როგორც ეთიკური ქცევა, შეიძლება სხვაგვარად აღიქმებოდეს მეორეში. ამ მრავალფეროვნების გაგება და დაფასება გადამწყვეტია კულტურათაშორისი ურთიერთგაგებისა და ეთნოცენტრიზმის თავიდან ასაცილებლად.

2. კომუნიკაცია და ენა:

   • არასწორმა კომუნიკაციამ შეიძლება გამოიწვიოს ეთიკური საკითხები. სხვადასხვა კულტურას შეიძლება ჰქონდეს განსხვავებული კომუნიკაციის სტილი, არავერბალური მინიშნებები და ენის ინტერპრეტაციები. აუცილებელია იცოდეთ ეს განსხვავებები, რათა თავიდან ავიცილოთ გაუგებრობა, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ეთიკური კონფლიქტები.

3. ღირებულებები და ნორმები:

   • სხვადასხვა კულტურა პრიორიტეტულად ანიჭებს სხვადასხვა ღირებულებებს, როგორიცაა ინდივიდუალიზმი კოლექტივიზმის წინააღმდეგ, ავტონომია საზოგადოების წინააღმდეგ და იერარქია თანასწორობის წინააღმდეგ. ამ კულტურული ფასეულობების გააზრება აუცილებელია ეთიკური გადაწყვეტილებების კულტურულ კონტექსტში ნავიგაციისთვის.

4. ეთიკური დილემები:

   • კულტურათაშორისმა ურთიერთქმედებამ შეიძლება წარმოადგინოს ეთიკური დილემები, როდესაც სხვადასხვა კულტურული წარმომავლობის მქონე პირები ხვდებიან ურთიერთსაწინააღმდეგო მორალურ პრინციპებს. ეს მოითხოვს სენსიტიურობას და მზადყოფნას იპოვონ საერთო საფუძველი ან კომპრომისი სხვადასხვა პერსპექტივების პატივისცემით.

5. გლობალიზაცია:

   • გლობალიზაციის ზრდასთან ერთად კულტურები უფრო ურთიერთდაკავშირებული ხდება. ეს მოითხოვს გლობალურ დიალოგს ეთიკის შესახებ, აღიარებს საერთო პასუხისმგებლობას გლობალურ გამოწვევებთან მიმართებაში, მიუხედავად იმისა, რომ პატივს სცემს და მოიცავს სხვადასხვა კულტურულ პერსპექტივებს.

6. სამართლებრივი და მარეგულირებელი ჩარჩოები:

   • საკანონმდებლო და მარეგულირებელი ჩარჩოები მნიშვნელოვნად განსხვავდება სხვადასხვა ქვეყანაში. ეთიკური ქცევისთვის მნიშვნელოვანია სხვადასხვა კულტურის კანონებისა და რეგულაციების გაგება და დაცვა. თუმცა, ადგილობრივ კანონებთან შესაბამისობა შეიძლება ყოველთვის არ ემთხვეოდეს უნივერსალურ ეთიკურ პრინციპებს.

7. კორპორატიული სოციალური პასუხისმგებლობა (CSR):

   • საზღვრებს გარეთ მოქმედმა ორგანიზაციებმა უნდა გაითვალისწინონ თავიანთი საქმიანობის სოციალური და გარემოსდაცვითი გავლენა სხვადასხვა კულტურულ კონტექსტში. CSR ინიციატივები უნდა იყოს კულტურულად მგრძნობიარე და მოერგოს ადგილობრივ საჭიროებებსა და მოლოდინებს.

ეთიკის კროსკულტურულ კონტექსტში ნავიგაციისას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს სიტუაციებს კულტურული თავმდაბლობით, გონების გახსნითა და მრავალფეროვნების პატივისცემით საერთო ენის პოვნის ვალდებულებით. ეფექტური კულტურათაშორისი კომუნიკაცია და თანამშრომლობა ხელს შეუწყობს ეთიკური პრინციპების საერთო გაგების ჩამოყალიბებას, რომელიც სცილდება კულტურულ საზღვრებს.

ეთიკური ქცევის მართვა საზღვრებს გარეთ

ეთიკური ქცევის საზღვრებს მიღმა მართვა რთული ამოცანაა, რომელიც მოიცავს სხვადასხვა კულტურულ, იურიდიულ და სოციალურ კონტექსტში ნავიგაციას. გლობალური ბიზნეს გარემოში, საერთაშორისო ორგანიზაციებში თუ ნებისმიერ კულტურათაშორისი გარემოში, ეთიკური სტანდარტები შეიძლება განსხვავდებოდეს. განვიხილოთ რამოდენიმე მოსაზრება ეთიკური ქცევის საზღვრებს მიღმა მართვისთვის:

1. კულტურული ცნობიერება:

   • სხვადასხვა კულტურას აქვს განსხვავებული ღირებულებები და ნორმები. ამ განსხვავებების გაგება და პატივისცემა გადამწყვეტია.
   • კულტურული ტრენინგ-პროგრამების გატარება თანამშრომლების ეთიკური მოლოდინების შესახებ სხვადასხვა რეგიონში განათლების მისაღებად.

2. ქცევის კოდექსი:

   • შევიმუშავოთ ყოვლისმომცველი გლობალური ქცევის კოდექსი, რომელიც ასახავს ორგანიზაციის ეთიკურ სტანდარტებს. დავრწმუნდეთ, რომ ის მკაფიოდ და რეგულარულად ეცნობება ყველა თანამშრომელს.

3. სამართლებრივი შესაბამისობა:

   • ვიცოდეთ და დავიცვათ ადგილობრივი კანონები და რეგულაციები. სამართლებრივი ჩარჩო განსხვავებულია და ის, რაც შეიძლება ერთ ქვეყანაში იყოს მისაღები, შეიძლება არ იყოს მეორეში.

4. ეთიკური ლიდერობა:

   • ლიდერობა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ეთიკური ქცევის ტონის ჩამოყალიბებაში. ლიდერებმა უნდა გამოიყენონ ეთიკური ქცევის მოდელი და ხელი შეუწყონ მთლიანობის კულტურას.

5. ტრენინგი და განათლება:

   • ვუზრუნველყოთ თანამშრომლებისთვის მუდმივი ეთიკის ტრენინგი. ეს მოიცავს სცენარებს, რომლებიც ხაზს უსვამს გლობალურ კონტექსტში გავრცელებულ ეთიკურ დილემებს.

6. მამხილებელთა დაცვა:

   • მამხილებელთა დაცვის მექანიზმების დანერგვა. წავახალისოთ არაეთიკური ქცევის შესახებ მოხსენება და ვუზრუნველყოთ, რომ არ იყოს რეპერკუსია მათთვის, ვინც გამოდის.

7. მომარაგების ჯაჭვის ეთიკა:

   • გავაფართოვოთ ეთიკური მოსაზრებები მიწოდების ჯაჭვზე. დავრწმუნდეთ, რომ მომწოდებლები და პარტნიორები იცავენ იმავე ეთიკურ სტანდარტებს, რათა თავიდან აიცილონ თანამონაწილეობა არაეთიკურ პრაქტიკაში.

8. მონიტორინგი და აუდიტი:

   • რეგულარული მონიტორინგი და აუდიტი ოპერაციების საზღვრებს გარეთ, რათა ვუზრუნველყოთ შესაბამისობა ეთიკურ სტანდარტებთან. ეს შეიძლება მოიცავდეს როგორც შიდა, ასევე გარე აუდიტს.

9. გამჭვირვალე კომუნიკაცია:

   • ხელი შევუწყოთ ღია საკომუნიკაციო არხებს, სადაც თანამშრომლები თავს კომფორტულად გრძნობენ ეთიკური საკითხების განხილვისას. წავახალისოთ დიალოგი და გამჭვირვალობა ეთიკური საკითხების მოგვარებაში.

10. სოციალური პასუხისმგებლობა:

    • ჩავერთოთ კორპორაციული სოციალური პასუხისმგებლობის (CSR) ინიციატივებში, რომლებიც შეესაბამება ადგილობრივი საზოგადოების საჭიროებებს. ეს ხელს უწყობს პოზიტიური იმიჯის ჩამოყალიბებას და ხელს უწყობს ეთიკურ ქცევას.

11. ადგილობრივი შეყვანა:

    • ადგილობრივი დაინტერესებული მხარეების ჩართვა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში. ეს უზრუნველყოფს იმას, რომ ორგანიზაცია ითვალისწინებს იმ თემების პერსპექტივებსა და ღირებულებებს, რომლებშიც ოპერირებს.

12. უწყვეტი გაუმჯობესება:

    • რეგულარულად გადავხედოთ და განვაახლოთ ეთიკური პოლიტიკა, რათა მოვერგოთ ცვალებად გარემოებებს, კანონებსა და კულტურულ ძვრებს. ეთიკური მენეჯმენტი მუდმივი პროცესია.

13. გლობალური ეთიკის კომიტეტი:

    • შევქმენათ გლობალური ეთიკის კომიტეტი, რომელიც მოიცავს სხვადასხვა რეგიონის წარმომადგენლებს. ამ კომიტეტს შეუძლია გაეცნოს ადგილობრივ ნიუანსებს და დაეხმაროს გადაწყვეტილების მიღებაში.

14. შეუსრულებლობის შედეგები:

    • ნათლად ვაცნობოთ ეთიკური დარღვევების შედეგებს. განვახორციელოთ ეს შედეგები თანმიმდევრულად, რათა ვაჩვენოთ ორგანიზაციის ერთგულება ეთიკური ქცევისადმი.

ეთიკური ქცევის მართვა საზღვრებს მიღმა მოითხოვს ჰოლისტურ და ადაპტირებულ მიდგომას. ის გულისხმობს ეთიკური მოსაზრებების ინტეგრირებას ორგანიზაციულ კულტურასა და ოპერაციებში გლობალური ლანდშაფტის მრავალფეროვნების პატივისცემისას.

სოციალური პასუხისმგებლობის მიმართ მიდგომები

სოციალური პასუხისმგებლობა გულისხმობს ეთიკურ და მორალურ ვალდებულებებს, რომლებიც ინდივიდებს, ორგანიზაციებს და ბიზნესს აკისრიათ საზოგადოების კეთილდღეობის მიმართ. არსებობს სოციალური პასუხისმგებლობის სხვადასხვა მიდგომა, თითოეული ხაზს უსვამს სხვადასხვა ასპექტს და სტრატეგიას. განვიხილოთ რამდენიმე ძირითადი მიდგომა:

1. ქველმოქმედება:

   • განმარტება: ეს მიდგომა გულისხმობს საქველმოქმედო შემოწირულობების გაღებას და სოციალურ მიზნებში წვლილის შეტანას კონკრეტული საკითხების გადასაჭრელად ან საზოგადოების განვითარების მხარდასაჭერად.
   • მაგალითი: კომპანიებს შეუძლიათ თავიანთი მოგების პროცენტი შესწირონ საქველმოქმედო ორგანიზაციებს, დააფინანსონ საზოგადოების ღონისძიებები, ან შექმნან ფონდები სოციალური ინიციატივების დასაფინანსებლად.

2. კორპორატიული სოციალური პასუხისმგებლობა (CSR):

   • განმარტება: CSR არის ორგანიზაციული მიდგომა, რომელიც აერთიანებს სოციალურ და გარემოსდაცვით საკითხებს ბიზნეს ოპერაციებში და დაინტერესებულ მხარეებთან ურთიერთქმედებაში. -მაგალითი: კომპანიებს შეუძლიათ მიიღონ მდგრადი პრაქტიკა, შეამცირონ მათი გარემოზე ზემოქმედება და ჩაერთონ სამართლიანი შრომით პრაქტიკაში CSR-ისადმი ერთგულების დემონსტრირებისთვის.

3. მდგრადობა:

   • განმარტება: მდგრადობა ფოკუსირებულია აწმყოს მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებაზე, მომავალი თაობების საკუთარი საჭიროებების დაკმაყოფილების უნარზე კომპრომისის გარეშე. იგი მოიცავს გარემოსდაცვით, ეკონომიკურ და სოციალურ მოსაზრებებს.
   • მაგალითი: ბიზნესებმა შეიძლება დანერგონ ეკოლოგიურად სუფთა პრაქტიკა, შეამცირონ ნახშირბადის გამონაბოლქვი და ხელი შეუწყონ რესურსების პასუხისმგებლობით მართვას.

4. ეთიკური ბიზნეს პრაქტიკა:

   • განმარტება: ეს მიდგომა გულისხმობს ბიზნესის წარმართვას ეთიკური და მორალურად პასუხისმგებლობით. ის მოიცავს თანამშრომლების სამართლიან მოპყრობას, პატიოსნებას ბიზნეს ტრანზაქციებში და გამჭვირვალობას.
   • მაგალითი: კომპანიებმა შეიძლება დაამყარონ ეთიკის კოდექსი, უზრუნველყონ სამართლიანი შრომითი პრაქტიკა და თავი აარიდონ მოტყუებით ან ექსპლუატაციურ ბიზნეს საქმიანობაში.

5. სოციალური მეწარმეობა:

   • განმარტება: სოციალური მეწარმეობა გულისხმობს სამეწარმეო პრინციპების გამოყენებას სოციალური ან გარემოსდაცვითი საკითხების გადასაჭრელად. ეს ორგანიზაციები ეძებენ ინოვაციურ და მდგრად გადაწყვეტილებებს საზოგადოების გამოწვევებისთვის.
   • მაგალითი: სოციალურმა საწარმოებმა შეიძლება შექმნან პროდუქტები ან სერვისები, რომლებსაც აქვთ დადებითი გავლენა საზოგადოებაზე, როგორიცაა მარგინალიზებული თემებისთვის დასაქმების შესაძლებლობების უზრუნველყოფა.

6. საზიარო ღირებულების შექმნა:

   • განმარტება: გაზიარებული ღირებულება არის იდეა, რომ კომპანიებს შეუძლიათ ერთდროულად გამოიმუშაონ ეკონომიკური ღირებულება აქციონერებისთვის და წვლილი შეიტანონ სოციალურ პროგრესში.
   • მაგალითი: კომპანიებმა შეიძლება განავითარონ პროდუქტები ან სერვისები, რომლებიც პასუხობენ საზოგადოების საჭიროებებს, რაც ქმნის პოზიტიურ ზემოქმედებას და ასევე აძლიერებს მათ კონკურენტუნარიანობას.

7. დაინტერესებული მხარეების ჩართულობა:

   • განმარტება: ეს მიდგომა მოიცავს სხვადასხვა დაინტერესებული მხარის, მათ შორის თანამშრომლების, მომხმარებლების, თემების და ინვესტორების ინტერესების აქტიურ ჩართვას და გათვალისწინებას გადაწყვეტილების მიღების პროცესში.
   • მაგალითი: კომპანიებმა შეიძლება მოითხოვონ ინტერესი მხარეებისგან, გაითვალისწინონ პრობლემები და უზრუნველყონ, რომ მათი ბიზნეს პრაქტიკა შეესაბამება იმ თემების მოლოდინებსა და საჭიროებებს, რომლებსაც ემსახურებიან.

8. სამართლებრივი და მარეგულირებელი შესაბამისობა:

   • განმარტება: კანონებთან და რეგულაციებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა სოციალური პასუხისმგებლობის ფუნდამენტური ასპექტია. სამართლებრივი სტანდარტების დაცვა ხელს უწყობს ზიანის თავიდან აცილებას და უზრუნველყოფს ეთიკური ქცევის საბაზისო დონეს.
   • მაგალითი: კომპანიებს შეუძლიათ განახორციელონ პოლიტიკა და პროცედურები შრომის კანონმდებლობის, გარემოსდაცვითი რეგულაციების და სხვა სამართლებრივი მოთხოვნების შესასრულებლად.

9. გლობალური მოქალაქეობა:

   • განმარტება: გლობალური საზოგადოების ურთიერთდაკავშირების აღიარებით, ეს მიდგომა მოიცავს ბიზნეს გადაწყვეტილებების გავლენის გათვალისწინებას გლობალურ მასშტაბზე და გლობალურ გადაწყვეტილებებში წვლილს.
   • მაგალითი: კომპანიებს შეუძლიათ ჩაერთონ ინიციატივებში, რომლებიც აგვარებენ გლობალურ გამოწვევებს, როგორიცაა სიღარიბე, უთანასწორობა და კლიმატის ცვლილება, მათი გეოგრაფიული მდებარეობის მიუხედავად.

10. თანამშრომლების მოხალისეობა და ჩართულობა:

    • განმარტება: თანამშრომლების წახალისება მოხალისეებად და სოციალურ ინიციატივებში მონაწილეობისკენ ხელს უწყობს კორპორატიული სოციალური პასუხისმგებლობის გრძნობას ინდივიდუალურ დონეზე.
    • მაგალითი: კომპანიებმა შეიძლება უზრუნველყონ ანაზღაურებადი დასვენება თანამშრომლებისთვის, რათა ჩაერთონ მოხალისეობრივ საქმიანობაში, მხარი დაუჭირონ თანამშრომელთა ხელმძღვანელობით წამოწყებულ ინიციატივებს ან დააკავშირონ თანამშრომლების შემოწირულობები საქველმოქმედო მიზნებისთვის.

სოციალური პასუხისმგებლობის ინიციატივების ეფექტურობა ხშირად დამოკიდებულია ამ მიდგომების გულწრფელობაზე, თანმიმდევრულობასა და ინდივიდების და ორგანიზაციების ძირითად ღირებულებებსა და ოპერაციებში ინტეგრაციაზე. წარმატებული სოციალური პასუხისმგებლობის ძალისხმევა, როგორც წესი, მოიცავს ამ მიდგომების კომბინაციას, რომელიც მორგებულია დაინტერესებული მხარეების კონკრეტულ კონტექსტსა და საჭიროებებზე.

კორპორტიული სოციალური აუდიტი და მისი ნაბიჯები

კორპორატიული სოციალური აუდიტი, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც სოციალური პასუხისმგებლობის აუდიტი ან სოციალური შესრულების აუდიტი, არის პროცესი, რომელიც აფასებს კომპანიის სოციალურ და ეთიკურ შესრულებას მის გაცხადებულ მიზნებთან და სოციალური პასუხისმგებლობის ვალდებულებებთან მიმართებაში. ეს არის კომპანიის სოციალური გავლენის, ეთიკური პრაქტიკის და კორპორატიული სოციალური პასუხისმგებლობის (CSR) პრინციპების დაცვის სისტემატური შემოწმება. სოციალური აუდიტის მიზანია შეაფასოს და გააუმჯობესოს კომპანიის წვლილი საზოგადოებაში, გარემოს მდგრადობა და ეთიკური ქცევა. განვიხილოთ ტიპიური ნაბიჯები, რომლებიც დაკავშირებულია კორპორატიულ სოციალურ აუდიტთან:

1. მიზნების და ფარგლების განსაზღვრა:

   • მკაფიოდ ჩამოვაყალიბოთ სოციალური აუდიტის მიზნები, მათ შორის კონკრეტული სფეროები, როგორიცაა საზოგადოების ჩართულობა, გარემოზე ზემოქმედება, შრომითი პრაქტიკა და ბიზნესის ეთიკური ქცევა.
   • განვსაზღვროთ აუდიტის ფარგლები, მივუთითოთ შესაფასებელი ბიზნეს ერთეულები, ადგილები და აქტივობები.

2. დავადგინოთ კრიტერიუმები და სტანდარტები:

   • სოციალური პასუხისმგებლობის შესაბამისი კრიტერიუმებისა და სტანდარტების განსაზღვრა, რომლითაც შეფასდება კომპანიის საქმიანობა. ეს შეიძლება მოიცავდეს საერთაშორისო სტანდარტებს, როგორიცაა ISO 26000, გლობალური ანგარიშგების ინიციატივა (GRI) ან ინდუსტრიის სპეციფიკური გაიდლაინები.

3. დაინტერესებული მხარეების ჩართვა:

   • იდენტიფიცირება და ჩართვა ძირითად დაინტერესებულ მხარეებთან, მათ შორის თანამშრომლებთან, კლიენტებთან, მომწოდებლებთან, ადგილობრივ თემებთან და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან. მათი პერსპექტივები და შეშფოთება გადამწყვეტია კომპანიის სოციალური გავლენის გასაგებად.

4. მონაცემთა შეგროვება:

   • შევაგროვოთ შესაბამისი მონაცემები და ინფორმაცია კომპანიის სოციალური და ეთიკური პრაქტიკის შესახებ. ეს შეიძლება მოიცავდეს პოლიტიკის განხილვას, გამოკითხვების ჩატარებას, თანამშრომლებთან გასაუბრებას და შესაბამისი დოკუმენტებისა და ანგარიშების ანალიზს.

5. შესრულების შეფასება:

   • შევაფასოთ კომპანიის საქმიანობა დადგენილი კრიტერიუმებისა და სტანდარტების მიხედვით. ეს შეფასება შეიძლება მოიცავდეს ისეთ სფეროებს, როგორიცაა შრომითი პრაქტიკა, გარემოზე ზემოქმედება, საზოგადოების განვითარება, ადამიანის უფლებები და ბიზნესის ეთიკური ქცევა.

6. ძლიერი და სუსტი მხარეების იდენტიფიცირება:

   • განსაზღვროთ ის სფეროები, სადაც კომპანია გამოირჩევა სოციალური პასუხისმგებლობის კუთხით და სფეროები, სადაც გაუმჯობესებაა საჭირო. ეს ნაბიჯი გვეხმარება ამოიცნოთ ძლიერი მხარეები, რომელთა გამოყენებაც შესაძლებელია და სისუსტეები, რომლებიც საჭიროებენ ყურადღებას.

7. ბენჩმარკინგი:

   • შევადაროთ კომპანიის სოციალური მაჩვენებლები ინდუსტრიის ეტალონებთან და საუკეთესო პრაქტიკასთან. ეს უზრუნველყოფს კონტექსტს იმის გასაგებად, თუ როგორ ადარებს კომპანიის პრაქტიკას იმავე სექტორში არსებულ სხვებთან.

8. მოხსენება და კომუნიკაცია:

   • მოვამზადოთ ყოვლისმომცველი სოციალური აუდიტის ანგარიში, რომელიც აჯამებს დასკვნებსა და რეკომენდაციებს. ანგარიში უნდა იყოს გამჭვირვალე და ადვილად გასაგები დაინტერესებული მხარეებისთვის, მათ შორის ინვესტორებისთვის, მომხმარებლებისთვის, თანამშრომლებისთვის და საზოგადოებისთვის.

9. გაუმჯობესების განხორციელება:

   • აუდიტის შედეგებზე დაფუძნებული სამოქმედო გეგმის შემუშავება გამოვლენილი სისუსტეების აღმოსაფხვრელად და სოციალური პასუხისმგებლობის შესრულების გასაუმჯობესებლად. ეს შეიძლება მოიცავდეს პოლიტიკის განახლებას, ახალი ინიციატივების განხორციელებას ან არსებული პრაქტიკის გაუმჯობესებას.

10. მუდმივი მონიტორინგი და გაუმჯობესება:

    • სოციალური პასუხისმგებლობის პრაქტიკის მუდმივი მონიტორინგისა და გაუმჯობესების მექანიზმების ჩამოყალიბება. რეგულარულად შევაფასოთ და განვაახლოთ სოციალური საქმიანობა, რათა ვუზრუნველყოთ მუდმივი შესაბამისობა კომპანიის სოციალური პასუხისმგებლობის მიზნებთან.

კორპორატიული სოციალური აუდიტი აუცილებელია კომპანიებისთვის, რომლებიც ერთგულები არიან მდგრადი და პასუხისმგებელი ბიზნეს პრაქტიკის მიმართ. ისინი არა მხოლოდ ეხმარებიან ორგანიზაციებს საზოგადოების მოლოდინების დაკმაყოფილებაში, არამედ ხელს უწყობენ ნდობის ჩამოყალიბებას და რეპუტაციის გაზრდას დაინტერესებულ მხარეებს შორის.

კორპორატიული სოციალური პასუხისმგებლობის პოლიტიკის შემუშავების მონაწილეები და რეგიონალური სტერეოტიპები

კორპორაციული სოციალური პასუხისმგებლობის (CSR) პოლიტიკის შემუშავება მოიცავს სხვადასხვა მონაწილეს, მათ შორის შიდა დაინტერესებულ მხარეებს კომპანიის შიგნით და გარე აქტორებს. რეგიონულ სტერეოტიპებს ასევე შეუძლიათ როლი შეასრულონ CSR მიდგომების ჩამოყალიბებაში, რადგან მათ შეუძლიათ გავლენა მოახდინონ კულტურულ და სოციალურ მოლოდინებზე, რომლებიც წარმოიქმნება ბიზნესის მიმართ მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში.

მონაწილეები CSR პოლიტიკის შემუშავებაში:

1. ტოპ მენეჯმენტი/ლიდერობა:

   • აღმასრულებლები და უმაღლესი დონის მენეჯმენტი გადამწყვეტ როლს თამაშობენ CSR პოლიტიკის ჩამოყალიბებაში. მათი ვალდებულება და ხედვა ხელმძღვანელობს ორგანიზაციის ზოგად მიდგომას სოციალური პასუხისმგებლობის მიმართ.

2. CSR დეპარტამენტები და ოფიცრები:

   • ბევრ მსხვილ კორპორაციას ჰყავს გამოყოფილი CSR დეპარტამენტები ან ოფიცრები, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან CSR სტრატეგიების შემუშავებასა და განხორციელებაზე. ეს პირები ხშირად მუშაობენ CSR ინიციატივების კომპანიის ღირებულებებთან და ბიზნეს მიზნებთან შესაბამისობაში.

3. თანამშრომლები:

   • თანამშრომლებს შეუძლიათ წვლილი შეიტანონ CSR პოლიტიკაში მათი წინადადებებით, გამოხმაურებით და კორპორატიულ მოხალისეობრივ პროგრამებში ჩართულობით. სოციალურად პასუხისმგებელი კულტურა ხშირად იწყება თანამშრომლების ეთიკური და პასუხისმგებელი პრაქტიკისადმი ერთგულებით.

4. ინვესტორები და აქციონერები:

   • ინვესტორები და აქციონერები სულ უფრო ხშირად ითვალისწინებენ CSR პრაქტიკას საინვესტიციო გადაწყვეტილებების მიღებისას. მათმა გავლენამ შეიძლება წაახალისოს კომპანიები, მიიღონ სოციალურად პასუხისმგებელი პოლიტიკა გრძელვადიანი მდგრადობის გასაძლიერებლად.

5. მომხმარებლები:

   • მომხმარებელთა პრეფერენციები მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს CSR პოლიტიკაზე. კომპანიებს შეუძლიათ მიიღონ პასუხისმგებელი პრაქტიკა ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქტებზე მომხმარებელთა მოთხოვნის საპასუხოდ, ეთიკური წყაროები და სოციალური ზემოქმედება.

6. არასამთავრობო ორგანიზაციები და აქტივისტები:

   • არასამთავრობო ორგანიზაციებს (არასამთავრობო ორგანიზაციებს) და აქტივისტებს შეუძლიათ გავლენა მოახდინონ CSR პოლიტიკაზე ადვოკატირებისა და კამპანიების მეშვეობით. მათმა ზეწოლამ შეიძლება მიიყვანოს კომპანიები კონკრეტული სოციალური და გარემოსდაცვითი საკითხების მოგვარებაში.

7. მთავრობა და მარეგულირებელი ორგანოები:

   • მთავრობებმა შეიძლება დააწესონ რეგულაციები ან უზრუნველყონ წახალისება, რომელიც წაახალისებს CSR საქმიანობას. საკანონმდებლო მოთხოვნებთან შესაბამისობა და მარეგულირებელ ორგანოებთან ჩართულობა არის CSR პოლიტიკის შემუშავების მნიშვნელოვანი ასპექტები.

რეგიონალური სტერეოტიპები და CSR:

რეგიონულ სტერეოტიპებს შეუძლიათ CSR პოლიტიკის ჩამოყალიბება რამდენიმე გზით:

1. კულტურული მოლოდინები:

   • სხვადასხვა რეგიონს შეიძლება ჰქონდეს განსხვავებული კულტურული მოლოდინები კორპორატიულ ქცევასთან დაკავშირებით. ამ რეგიონებში მოქმედ კომპანიებს შეუძლიათ თავიანთი CSR პოლიტიკა მოარგონ ადგილობრივ წეს-ჩვეულებებსა და ღირებულებებს.

2. საზოგადოებრივი ნორმები:

   • სოციალური ნორმები და მოლოდინები გლობალურად განსხვავებულია. მაგალითად, ზოგიერთ რეგიონში შეიძლება იყოს უფრო დიდი აქცენტი გარემოსდაცვითი მდგრადობაზე, ზოგიერთში კი სოციალური საკითხები, როგორიცაა თემის განვითარება და თანამშრომელთა კეთილდღეობა, შეიძლება იყოს პრიორიტეტული.

3. სამართლებრივი და მარეგულირებელი გარემო:

   • რეგიონულ განსხვავებებს კანონებსა და რეგულაციებში შეუძლია გავლენა მოახდინოს CSR პოლიტიკაზე. კომპანიებს შეიძლება დასჭირდეთ თავიანთი სტრატეგიების ადაპტირება, რათა შეასრულონ კონკრეტული სამართლებრივი მოთხოვნები მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში.

4. მომხმარებლის ქცევა:

   • მომხმარებელთა პრეფერენციები და ქცევები განსხვავდება რეგიონებში. კომპანიებს შეუძლიათ შეცვალონ თავიანთი CSR ინიციატივები იმის მიხედვით, თუ რა არის ყველაზე აქტუალური და მიმზიდველი მომხმარებლებისთვის კონკრეტულ ბაზარზე.

5. საზოგადოების ჩართულობა:

   • რეგიონულმა სტერეოტიპებმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს კომპანიების თანამშრომლობაზე ადგილობრივ თემებთან. ადგილობრივი მოლოდინების გაგება და პატივისცემა შეიძლება გადამწყვეტი იყოს CSR ინიციატივების წარმატებისთვის.

მოკლედ, CSR პოლიტიკის შემუშავება მოიცავს შიდა და გარე დაინტერესებულ მხარეთა კომპლექსურ ურთიერთკავშირს. მიუხედავად იმისა, რომ შიდა აქტორები აყალიბებენ კომპანიის კულტურასა და ღირებულებებს, გარე ფაქტორები, მათ შორის რეგიონალური სტერეოტიპები, გავლენას ახდენს CSR ინიციატივების კონკრეტულ ფოკუსირებაზე და განხორციელებაზე მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში.